Een klein mannetje met een klein potloodje (40 jaar VARA)

de menselijke activiteit, haar lot in eigen handen houden, voor zover dat mensen gegeven is. Hoever is zij daarin reeds geslaagd?

Door middel van de grondwettelijke rechten en het Algemeen Kiesrecht kan de massa in ons land en in vele andere landen een eigen rol spelen in de staatkunde. Daar is de politieke emancipatie zeer ver gevorderd. Het kleine mannetje in het stemhokje. Maar op maatschappelijk en industrieel terrein wordt de uiteindelijke verantwoordelijkheid nog als monopolie gedragen door een kleine groep bevoorrechten. De staatkundige democratie heeft het vraagstuk van de verdeling van de macht in de politieke sector min of meer opgelost - maar in de economische en industriële sector is de macht nog zeer eenzijdig verdeeld. In de sociale sector heeft de sterke ontwikkeling van de vakbeweging (en in Nederland de vérgaande samenwerking der grote vakcentrales) een tegenwicht geschapen tegen de alleenheerschappij der werkgevers op sociaal gebied. Maar telkenmale blijkt weer, dat een toestand van een stabiel evenwicht ook daar in gevaar kan komen.

De massa-media, radio en televisie... daarover moeten we het nu hebben. Zij hebben te maken met de geestelijke en culturele atmosfeer waarin de massa van onze tijd leeft. Met de massa is nu de grote massa van vrijwel het gehele volk bedoeld.

Als we nagaan hoe radio en televisie in vele landen wordt beheerd, welke programma's er worden uitgezonden en hoe de sfeer is, waarin de programma's worden voorbereid, dan komen we tot de slotsom, dat Nederland in dit opzicht een bijzondere plaats inneemt.

Het karakteristieke van de Nederlandse verhoudingen is, dat bij ons radio (en later televisie) zijn ontstaan en gegroeid als bewuste culturele activiteit van de grote massa. Niet zonder opzet wordt de term 'bewuste activiteit' gehanteerd. Want om die activiteiten op het gebied van radio en televisie te kunnen uitvoeren heeft de brede massa des volks in Nederland eigen democratische organen geschapen en die, tegen nood en verdrukking in, gehandhaafd. Radio en televisie zijn daardoor in ons land geworden tot uitingsvormen van de culturele emancipatie van de grote massa. Dat die emancipatie daarmee nog niet voltooid is, begrijpt iedereen. Maar de bewuste culturele activiteit is er. Reeds veertig jaar lang. Naast de min of meer volgroeide staatkundige democratie is de grote massa in ons land op weg naar een democratie ook in cultureel opzicht. Ons radio en televisie-bestel is er slechts één

134