Een klein mannetje met een klein potloodje (40 jaar VARA)

Otii tot de VARA te ]komen, de omroep van het vrije woord heeft voor 1940 in ieer ruime mate bijgedragen tot het rijp maken van de geesten voor de doorbraakgedachte. ' Het lag eigenlijk voor de hand, dat we in die jaren var a-haantje de voorste moesten zijn bij de bestrijding van het antithetisch denken in 'de jJolitiek. Zonder zelfverheffing mag hier dan ook gezegd worden, dat de vara zeer veel heeft bijgedragen tot bestrijding van het antithetisch denken in Nederland. Bijgedragen niet in de laatste plaats bestemd voor de eigen kring der democratische socialisten.

In het eind van 1934 bracht een commissie uit de s d ap, de partij van ;het democratische socialisme, een rapport uit over de positieve benadering van het militaire vraagstuk. Het was een bijdrage tot het 'ingroeien' in de volksgemeenschap. Maar reeds twee jaar lang, voorafgaande aan dat rapport, had de vara met tal van uitzendingen in dit opzicht 'voor de troep uit gemarcheerd'. In de politieke partij van het democratische socialisme ging de rijping der geesten verder. Steeds sterker werd de noodzaak gevoeld van een positieve bezinning op de plaats der arbeidersbeweging in de natie. Een bezinning op het vraagstuk van de nationale eenheid. Terwijl men in en met de partij, begrijpelijkerwijs, uiterst voorzichtig manoeuvreerde (er lagen op dit terrein verbijsterend veel voetangels en klemmen), liet de vara op 12 en 13 december 1936 door dr. H. B. Wiardi Beekman voor het eerst in het openbaar een inleiding over dit onderwerp houden. De Verenigingsraad besloot in positieve zin de toekomstige uitzendingen van de vara op de inhoud van die inleiding af te stemmen.

De vara heeft dr. Wiardi Beekman al de jaren dat hij het 'Politiek weekoverzicht' verzorgde, aangemoedigd deze doorbraakgedachten te verbreiden. De kentering in het standpunt dat de democratische socialistische beweging gedurende de jaren dertig innam met betrekking tot het militaire vraagstuk - die kentering is mede door de vele uitzendingen van de vara voorbereid.

Toen kwam op 10 mei 1940 de inval der Duitsers. > Met Koos Vorrink, Frans Goedhart, Lex Althof, Jaap Nunes Vaz en anderen behoorde dr. H. B. Wiardi Beekman tijdens de bezetting tot de eerste illegalen in Nederland. Hij wierp zich onmiddellijk na dé ' capitulatie in mei 1940 vol overtuiging in het ondergrondse verzet. Eind 1941 riep koningin Wilhelmina hem naar Londen; hij zou daar

98