Die-en-die is er nòg ...

lossing voor te vinden, want de rabbijn was bereid de inzegening thuis te verrichten.

״Ik wil me aan het geestelijke ghetto ontworstelen," reciteerde Wolf, maar aan zijn stem viel te merken, dat hij aarzelde.

Zijn vader bracht een ander argument in het geding. Tot dusver had hij uitsluitend op emotionele gronden gepleit. Thans kwam hij met een redelijk argument, althans het leek redelijk.

״Stel je voor, dat jullie kinderen krijgt. .. zoiets kan toch gebeuren nietwaar? En natuurlijk laten jullie die kinderen vrij om te doen of te laten wat ze willen. Zo'n kind kan later met een vroom meisje of een vrome jongen willen trouwen ... en dan komen de moeilijkheden, omdat jullie alleen maar voor de wet getrouwd bent." Dit redelijke argument maakte op Wolf en Mirjam niet de minste indruk. Maar de emotionele motieven lieten hen niet los. Tenslotte hakte Wolf de knoop door: ״Goed.. . we zullen in de synagoge trouwen . . . laat ik dan maar denken, dat het 't laatste genoegen is, dat ik mijn ouders kan doen, terwijl ik nog bij hen thuis ben. De inzegening is voor mij: de streep onder het hoofdstuk ghetto. Maar dan is het ook eens en voor altijd afgelopen."

Ze trouwden in de synagoge, want toen eenmaal het besluit was genomen, vond Wolf het flauw en kinderachtig om de rebbe naar huis te laten komen. De rabbijn bleek deze welwillende houding echter niet zo goed te kunnen waarderen, want in zijn predikatie vlocht hij enkele slecht verborgen toespelingen op de moderne geest, die de jeugd bederft en van de vrome tradities vervreemdt.

״Kan men hier debatteren?" vroeg Wolf tijdens de

176