standigheden volkomen normaal, geen van die benarde Joodse ouders heeft er toen ook maar een seconde over gedacht, dat de kinderen een blijvend deel van die pleeggezinnen zouden uitmaken, met alle consequenties daaraan verbonden. Een mens kan moeilijk geloven, dat juist hij zal sterven. Die ouders waren op de vlucht en de kinderen moesten voor de duur van de bezetting in veiligheid worden gebracht, niet langer. Alleen daarom reeds hadden die pleegouders zich moeten beperken in hun geloofsijver. Aan de andere kant, vergeet niet, een kind in een katholieke omgeving en in een katholiek gezin - zo'n kind, dat niet bidt, geen communie doet, niet naar de mis gaat, - zo'n kind trekt de aandacht van de verraders. Maar het gaat hier om iets heel anders. Het dossier David begint pas na de bevrijding. Nogmaals, ik veroordeel Uw vrouw geenszins en ik denk dat er in heel Nederland niemand zal worden gevonden, die een afkeurend vonnis over haar wil uitspreken, maar, wij zouden immers hard zijn, toen, in 1945, is de grondfout gemaakt en door haar.' 'Ik ben bij U gekomen om over de toekomst te praten, niet over het verleden. Ik verwacht antwoord op de vraag: hoe kunnen wij David terugkrijgen en wanneer?'
'Mijn beste man, we leven in een rechtsstaat en niet in de binnenlanden van Afrika. Wij behoeven niet langer te vragen of de papiertjes die Uw vrouw in '45 heeft getekend rechtskracht bezitten, want sinds wij ons met deze zaak bezig houden hebben Rechters en Raden en Colleges van Toezicht-op-dit-en-dat en Commissies van Bescherming-voor-Zus-en-Zo heel duidelijk bevestigd, dat David bij zijn pleegouders moet blijven. Reden: het belang van David zelf! Er valt rechtens niets meer aan te wrikken. En als ik U nu een goede raad mag geven, leg U bij de toestand neer, dan kunnen wij proberen of wij voor de toekomst regelmatige ontmoetingen tussen David en zijn moeder kunnen bewerkstelligen, maar ik moet U erbij zeggen dat ik dat ten zeerste betwijfel.'
'Maar dat is toch een schandaal. Op die manier groeit een mens
122