Amsterdam, je hebt een zoute smaak

Beneden in de trapopening ligt het lichaam van de man, die gevallen is. De man is dood, dat weet ik zeker en die gedachte geeft mij een zoet gevoel van bevrijding, dat nog natintelt, wanneer ik met een schok wakker word.

Het beklemmende gevoel, dat hem in de Vishal had overvallen, de macabere atmosfeer van het Panorama-gebouw, de sensatie van gewichtloosheid, die hij had ondergaan toen hij het schilderij van Het Beleg van Haarlem in zich opnam, maar bovenal de droom van Het Vreemde Huis -al deze ongewone gewaarwordingen bleven hem obsederen. Op een of andere wijze (hoe wist hij niet) waren deze ervaringen met elkaar verbonden. Ze waren schakels in een spookachtige ketting, die zijn gedachten omkluisterde. Meester Veldhuizen had zijn leerlingen opdracht gegeven over de schoolwandeling een opstel te maken. Dat van Izak beschreef op kinderlijke, haast sur-realistische wijze de beklemming van de oude Vismarkt, en het lijkkist-gevoel van het Panorama-gebouw. Meester Veldhuizen gaf hem een acht voor stijl. Hij werd de eer waardig gekeurd zijn opstel voor de klas voor te lezen. Zoals te begrijpen is, was hij trots op die onderscheiding. Toen hij voor de klas stond had hij het gevoel, dat zijn tong in een ijzeren ring geklemd zat. Hij hakkelde, stotterde. Maar na enkele ogenblikken pakte het onderwerp hem in een stevige greep. Terwijl hij voorlas, bleven zijn hersens aan heel iets anders denken. Hij zag zich zelf en begreep niet wat hij deed. Hij dacht:

'Ik heb het opstel niet zelf geschreven.'

142