De Centrale, Vijftig jaar arbeiders-levensverzekering

Nehcmia dc Lieme en prof. Posthumus droomden van een instituut in West Europa, dat in elk opzicht zou kunnen wedijveren met het Marx-Engels Instituut in Moskou. Dit was een stoutmoedige fantasie, want het Marx-Engels Instituut beschikte over een ongekend grote verzameling van de belangrijkste geschriften. En over ongelimiteerde geldmiddelen. In overleg met de directie van De Centrale werd een uitgebreid plan opgesteld, teneinde de financiële basis onder een dergelijk Nederlands instituut zo stevig mogelijk te maken. Nadat eenmaal de financiële grondslag van het instituut was gelegd, moest de vraag van de huisvesting worden opgelost. Het Gemeentebestuur van Amsterdam zag de betekenis van een dergelijk instituut voor de hoofdstad in en stelde het grote gebouw aan de Keizersgracht 264 ter beschikking. Men krijgt enige indruk van de omvang van de werkzaamheden, die moesten worden verricht, wanneer men weet, dat 1935 en 1936 voor een belangrijk deel werden gevuld met de werkzaamheden voor het herstel en de inrichting van het gebouw, waarvoor een bedrag van ƒ 45.000.— nodig was, dat door De Centrale werd gefourneerd. Toen het gebouw eenmaal gereed was, voldeed het aan de hoogste eisen, die aan een dergelijke instelling kunnen worden gesteld. De lokalen waren eenvoudig gemeubileerd, ruim en licht, er was voldoende ruimte aan boekenkasten om uitgebreide verzamelingen op te nemen. In het geheel konden de kasten en rekken ongeveer 5 km boeken bevatten. In het gehele gebouw werden parketvloeren gelegd, een ruime studiezaal werd ingericht.

Het zou buiten het bestek van dit hoofdstuk vallen, indien thans een volledige opsomming zou volgen van de uitgebreide catalogus van werken en bibliotheken en archieven, waarover het instituut beschikte, maar 3 verzamelingen vormen dc kern en de trots van het instituut aan de Keizersgracht.

Daar is in de eerste plaats het Marx-Engels archief; niet het Mos-kouse, maar het Amsterdamse. Dit bevat een uitgebreide verzameling van particuliere correspondentie, die Marx en Engels hebben gevoerd, zij bevat alle manuscripten van de door hen geschreven boeken

228