De Centrale, Vijftig jaar arbeiders-levensverzekering

Revolutie had gezegevierd en de regering van Lenin in Moskou het Marx-Engels Instituut stichtte. Dit Instituut beoogt alle historische gegevens bijeen te brengen, die betrekking hebben op de geschiedenis van sociale en politieke bewegingen in alle landen ter wereld. Zoals de naam trouwens reeds te kennen geeft, richt de belangstelling van het Instituut zich in de eerste plaats op gegevens omtrent Karl Marx en Friedrich Engels, hun persoonlijke leven, hun wetenschappelijk werk en hun strijd. Maar daarnevens heeft het Marx-Engels Instituut in de loop van zijn bestaan levendige belangstelling aan de dag gelegd voor het gehele wijde terrein der economische en sociale geschiedenis. Een belangrijk deel van de verzameling, die in het Instituut te Moskou is bijeengebracht, wordt gevormd door een rijke verzameling fotocopieën, die dank zij grootscheepse medewerking van de Duitse Sociaal Democratische Partij, reeds omstreeks 1920 kon worden gevormd.

In 1934 bevond zich in Parijs de bibliotheek van de Polnische Bund. De Polnische Bund was een organisatie van Joodse socialisten in Polen, die zich op orthodox Marxistisch standpunt stelden. Deze organisatie kon in zekere zin als centrum worden aangemerkt voor de socialistische activiteit in Oost-Europa, gedurende de eerste dertig jaren dezer eeuw. Via het bestuur van deze Bund hepen draden in Westelijke richting naar de verschillende socialistische partijen; in Oostelijke richting onderhield deze Bund verbindingen met de geheime socialistische groepen in Rusland gedurende het Czaristische regiem en met kleinere socialistische groeperingen op de Balkan. De samenstelling van deze Bund had verder tot gevolg, dat uit zijn rijen een groot aantal emigranten naar Amerika togen en daar in hun nieuwe omgeving probeerden socialistische politiek te voeren of wel organisaties op te richten tot het voeren van een zodanige politiek. Er was dus alle reden om te veronderstellen, dat het archief van deze Bund waardevolle gegevens zou kunnen bevatten voor de geschiedenis van de socialistische beweging in een groot deel van Europa sedert het begin dezer eeuw.

225