De Centrale, Vijftig jaar arbeiders-levensverzekering

deren. Ze hoorden wel de klank maar niet de woorden van de spreker. In hun borst zwol hun hart tot het zo groot scheen te worden, dat het uit hun lijf zou barsten. Ergens hadden ze het gevoel, dat generaties van lijdende, strijdende mensen elkaar in het ongeziene de hand reikten: de antieke denkers, die droomden van een wereld, waarin de mens den mens een mens zou zijn, de utopisten, van later, die dorstten naar gerechtigheid en niet wisten waar ze de bron moesten zoeken, de vertrapte fabrieksslaven uit de vorige eeuw met hun gekreukelde zielen en van haat vervulde gedachten, de mishandelde kinderen van de nachtarbeid, de socialistische pioniers en de geslachten, die na hen kwamen... een oneindige keten van handen, die in vriendschap werden gedrukt en die de wereld omspant.

De oorlog kwam en in het gedrag van de A.J.C. en haar leden oogstte Nederland rijke vruchten. De vijand stelde een van zijn handlangers als commissaris aan. De A.J.C. het instantelijk weten: Ten eerste, dat de leden van 12 tot en met 15 jaar overal op aanwijzing van hun ouders hadden bedankt, ten tweede, dat de oudere leden de organisatie als opgeheven beschouwden sedert het ogenblik dat de vreemde zich in huis had gedrongen, ten derde, dat geen lid van het hoofdbestuur of enige andere functionaris bereid was het werk voort te zetten en dus hun functies als opgeheven beschouwden.

Maar vele leden namen hun plaatsen in het ondergrondse werk in. Anderen verrichtten heimelijk voorlichtend werk. Samen verzamelden ze tijdens de bezetting ruim veertig duizend guldens, want als de bevrijding kwam, moest de Paasheuvel worden opgeknapt.

Het vuur brandde voort.

Het eerste jaar na de bevrijding kon de viering van het Pinksterfeest op de terreinen van de Paasheuvel in Vierhouten helaas niet doorgaan. De Duitsers hadden het landgoed grondig mishandeld. De gebouwen waren verfomfaaid. Bovendien was het Nederlandse transportwezen nog duchtig in de war. Niemand dorst instaan voor het vervoer van een royale duizend mensen.

169