De Centrale, Vijftig jaar arbeiders-levensverzekering

de tegenstanders het pleit. Zij zonden een motie van innige verachting aan het Partijbestuur. Daarna verenigden meerderheid en minderheid zich in de eendrachtige protesten tegen de dames en heren van het toezicht, die vonden, dat we ons met de kwestie der landsverdediging in het geheel niet hadden te bemoeien.

Aangezien wij 't meer dan moe waren naar anderer wil te leven, reisden we naar Haarlem om in die stad met andere jonge slachtoffers der tyrannie te overleggen hoe wij 't konden klaarspelen voortaan met de politieke huissleutel op zak door de wereld te gaan. In dat bewogen debat hoorde ik voor het eerst een zin, die ik zo mooi ben blijven vinden, dat hij me sindsdien in menig onberaden ogenblik is ontglipt: 'Tegen obscurantisme helpt maar één ding: de openhartigheid.'

Met deze gedachte kon iedereen het destijds al zonder discussie eens worden. Derhalve kreeg een commissie opdracht de zonden en vergrijpen der toezichthoudende dames en heren, en bovenal het goede recht van de jeugd op een eigen mening in eigen zaak, vast te leggen in een lijvig rapport.

We namen het niet langer. We wilden wat anders.

Alleen, we wisten op geen voeten of vademen na wat we eigenlijk wilden.

Vraag me niet hoe de strijd afgelopen is. Hij is nóg niet ten einde. Ik zal u uitleggen waarom niet.

Het rapport werd geschreven, jawel! Maar het Partijbestuur weigerde het op een congres in behandeling te nemen. De motivering van die afwijzing is me glad ontgaan. Zij doet er ook niet toe, want wij hadden gelijk!

Inmiddels hebben ze de S.D.A.P. opgeheven, zonder dat deze brandende kwestie ooit werd afgedaan.

Trouwens, De Tussentijdse is ook opgeheven. Want omstreeks het jaar 1918 verscheen in die bonte wereld: partijgenoot Vorrink. Toen was alles opeens anders.

Mijn vrienden en ik zagen hem met afgrijzen komen. Hij was vehe-

157