De Centrale, Vijftig jaar arbeiders-levensverzekering

ik bedoel, dat ik me gekrenkt voelde, omdat ze ons die 15% zo maar wilden opleggen.

Als er offers gebracht moeten worden, laten zc dan in redelijkheid duidelijk maken aan degenen, die de offers moeten dragen, waarom het nodig is en laten ze dan bewijzen, dat er ook in het brengen van offers een zekere rechtvaardigheid heerst. Maar dat was er toen niet bij. Niks hoor, 15% en slikken. Tegen dat onrecht heb ik toen gestaakt, en ik vond het eenvoudig beledigend (om het zo maar eens te zeggen), dat die rechtvaardige staking verloren werd. Het enige wat we eruit hebben weten te halen was, dat de 15% in twee etappes werden ingevoerd. De organisatie eiste, dat er geen represaille-maatregelen tegen de gewezen stakers zouden worden ondernomen en ik ging dus weer de fabriek in, maar de directie zag kans me in een week tijds zó te judassen, dat ze na een week reden hadden om me te ontslaan. Geen rancune noemen ze dat.

Ik heb toen overal in het metaalvak gezworven, maar binnen de Metaalbond kon ik nergens terecht. Of er een zwarte lijst bestond weet ik niet, maar bij Wilton hebben ze me eens een keertje aangenomen en na een halve dag weer ontslagen; toen kregen ze namelijk in de gaten, dat ze per vergissing een verkeerde hadden aangenomen. In die tijd heb ik de maatschappij, waarin we leven, leren verfoeien. De bond heeft toen gezorgd, dat ik in Amsterdam aan het werk kwam en dat ging best, wantje kreeg je kostgeld vergoed en je reisgeld... ik woonde toen namelijk niet in Amsterdam. Maar in de winter van 1923 kwam er slapte en toen heb ik een paar jaar rond gezworven en eigenlijk van alles gedaan. Zulke dingen zegje zo makkelijk, maar het grijpt je diep in je strot, als je als vakarbeider bijvoorbeeld bij een boer mest moet kruien. Niet dat ik mestkruien een minderwaardig karweitje vond, maar je zegt steeds tegen je zelf: 'Moet ik als geschoold metaalbewerker dat doen?' en zoiets vreet aan je ziel, snap je. Ik begon hoe langer hoe meer een hekel te krijgen aan de maatschappij, waarin zoveel ongercchtvaardigheid mogelijk was.

Nou ben ik van jongs af aan een brok zwerver geweest. Op school al zat ik vol met fantasieën en die draaiden altijd om mensen met

144