De Centrale, Vijftig jaar arbeiders-levensverzekering

Jantje, Pietje en Klaasje te praten over de medewerking. Nou, en toen hij terug kwam, legde hij een ontwerp op de bestuurstafel, dat zonder een enkele wijziging, met algemene stemmen, werd aangenomen: Een opvoering van 'Allerzielen' met echte toneelspelers en recensies in de plaatselijke pers. Na afloop bloemen en redevoeringen en weer bloemen en nieuwe redevoeringen.

Het gebouw werd het middelpunt van een opgewekt en ietwat rumoerig sociaal leven. De jeugdorganisatie vergaderde meestal elke avond in een van de bovenzaaltjes. En de vakbeweging had er haar vaste zittingsavonden. Elke week was er een cursusvergadering, van de partij. En de grote zaal werd een immerspuitende bron van cultuur, kunst en socialistisch willen.

Dat het leven van een tweede secretaris werkelijk schoon en ondragelijk zwaar kan worden, leerde Negentienvier, toen hij op een avond na afloop van een vergadering met de eerste secretaris naar huis liep.

'Als ik jou was, Negentienvier, zou ik mijn borst maar nat maken met geitenmelk, want er wachten jou zware weken.'

'Hoe zo', vroeg Hendrik onnozel.

'Tussentijdse verkiezing voor de gemeenteraad,' zei de eerste secretaris, 'de liberaal Van Wustwezel heeft het laten afweten... Hij is dood, 't staat vanavond in de krant. Dus tussentijdse verkiezing, en voor ons district. Begin maar vast in je handen te spugen, wantje zult een zweetje moeten halen.'

Het kiesrecht was toen nog niet algemeen. De Grondwet van het Koninkrijk der Nederlanden bond het kiesrecht aan de geldzak. De vrouw werd beschouwd als een huisdier zonder recht op invloed.

De verdeling van de zetels in de gemeenteraad in die provincieplaats was zodanig, dat het de moeite loonde een gooi te wagen naar de raadszetel van de overleden meneer Van Wustwezel. De liberalen voerden een dom beleid. Dat moest hun ingepeperd worden. Zij noemden zich het denkend deel der natie. Ze moesten een tik op hun hoofd krijgen, waarover ze nog lang zouden kunnen nadenken. De

!33