De Centrale, Vijftig jaar arbeiders-levensverzekering

een strooien hoed op. Bebel met een bolhoed en zijn colbertje open, zodat zijn wit-zijden vest goed zichtbaar was.

Die foto hadden hij en Bebel laten maken bij Cornelis Leenheer, de partij-fotograaf, toen ze toevallig in de Utrechtsestraat Hepen.

'Genosse Bebel', vroeg Hendrik, 'sollen we een kiekchen machen laten? Von ons zweien?'

Twee afdrukken zijn er van die foto gemaakt. Eentje stond op de schoorsteen in een zilveren lijstje. En eentje stuurde Negentienvier aan Genosse Bebel in Duitsland. Hij kreeg een beleefd bedankbriefje terug. 'Lieber Genosse', stond er boven. Negentienvier schreef onmiddellijk een tweede brief naar Duitsland om te vertellen hoe blij hij was, dat zijn eerste brief goed was aangekomen en hoe gaat het u Genosse Bebel, bij ons is alles goed en wij hopen van u hetzelfde te vernemen. Maar antwoord bleef uit.

Diep in het diepste putje van zijn hart, wist Negentienvier dat hij een man was van eenvoudig denken. Hij bezat één boek. 'De vrouw en het socialisme'. Geschreven door Bebel, natuurlijk. En verder een stuk of wat brochures. Een klein mensje in een grote beweging.

Maar gedurende enkele uren had zijn levensbaan parallel gelopen aan die van August Bebel. En in die korte spanne tijds had zich bij Hendrik een grote verandering voltrokken. Hij voelde het rhythme van een grote persoonlijkheid. Hij werd aangeraakt door een pathos, dat groter was dan hij onder woorden kon brengen. Onmachtig probeerde zijn hart mee te kloppen in de maat van Bebels hart. Hij voelde zijn kleinheid. Maar hem zengde het verlangen te zijn als Bebel. Althans te gelijken op die grote kameraad. In elk geval een zwakke navolging te worden van die edele held.

Ofschoon de grote man hem op zijn tweede brief nooit antwoordde, had Negentienvier het gevoel, dat hij in zijn verdere leven August Bebel niet mocht teleurstellen. Hij dacht nooit met zoveel woorden: 'Wat zou Bebel er wel van zeggen, als hij wist wat ik nu deed...' en toch had hij ergens een gevoel, dat met deze vraag zou kunnen worden omschreven. Hij idealiseerde en romantiseerde zijn grote vriend.

124