Tussen speurders en spionnen - Avonturen van Dirk Poldervaert

verschaffingen in Utrecht of in Gelderland. De lonen zijn barbaars laag. Er zijn al heel wat stakingen van arbeiders in de werkverschaffingen geweest. Een paar weken geleden hebben de metaalbewerkers aan de overkant van het IJ, hier in Amsterdam, de boel er bij neergegooid. De moffen hadden verordineerd, dat een paar duizend mensen uit de scheepsbouw naar Duitsland moesten gaan. Dat hebben de lui vertikt. Onder de arbeiders groeit een gevoel van: als we het allemaal samen vertikken, doen de Nazi's ons niks.' 'Daar weten ze in Londen niks van', zei Dirk, 'anders zou ik het zeker hebben gehoord.'

'Precies', zei Willem, 'dat maakt ons vaak zo radeloos. We willen door Radio Oranje horen, dat ze daarginds weten hoe de toestand hier is. Maar Londen weet blijkbaar nergens van. Sinds een week wordt er elke dag in Amsterdam gevochten. De knokploegen van Mussert marcheren door de Kalverstraat, waar ze proberen relletjes uit te lokken. De Kalverstraat-piraten worden ze genoemd. In de cafés dwingen ze de eigenaars bordjes buiten te hangen, waarop staat, dat de toegang voor Joden verboden is. Bij Heek op het Rembrandsplein is een enorme vechtpartij aan de gang geweest. Hier vlak bij, in de Rijnstraat is een ijssalon, daar is over en weer geschoten. Op het Waterlooplein is een weerman van Mussert, zo noemen ze die knokkers, doodgeslagen en een andere hebben ze in de Anthonie-sluis gegooid. De Amsterdammers zijn razend, omdat volkomen onschuldige mensen worden geslagen en de dood ingejaagd, alleen maar omdat ze Joden zijn. In de Joodse buurten zijn knokploegen gevormd. Achter de deuren van de huizen liggen ijzeren staven en misschien wel vuurwapenen. De jeugd uit de buurt zegt: Als we dan toch moeten sterven, zullen we ons leven zo duur mogeüjk verkopen. Ze hebben allerlei contacten met de mensen van Kattenburg en uit de Jordaan. Als de knokkers van Mussert de Joodse buurt binnentrekken, stormen de woedende Amsterdammers van alle kanten op hen aan. Vandaag vertelde iemand me, dat de piraten van plan zijn de Synagoge in brand te steken.'

Enkele minuten was het stil. Willem was vervuld van gedachten en plannen. Van midden juni afleidde hij dit zwervende leven. Nergens rust, altijd op het pad. En altijd met gevaar voor lijf en leven. In het begin was het niet zo gemakkelijk gegaan: hij poogde de geest van verzet wakker te roepen bij zijn kennissen en vrienden. Die waren aanvankelijk onder de indruk geweest van de plechtige verzekeringen, die Rijks-commissaris Seyss-Inquart had gegeven: aan de Nederlandse rechten en vrijheden zou niet worden getornd. Naarmate echter duidelijk werd, dat de Duitsers, voor de zoveelste maal, plech-

181