Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

CORNELIS PIETERSZOON HOOFT 76

dreven door zin voor de ongebonden vrijheid en gehoorzamend aan een onstuimigen dadendrang, dienst zochten op de vloot of in het leger; anderen baden en predikten in stilte; weer anderen hoopten heimelijk op een overwinning van Oranje, maar beleden in het openbaar luidruchtig hun trouw aan den koning. Cornelis Hooft, onvervaard en met een wijder blik dan velen zijner leeftijdgenoten (hij had reeds menig jaar van zijn jonge leven in het buitenland doorgebracht) getuigde fier en frank van zijn beginselen, die revolutionnair waren: hij was een republikein en hij is het zijn ganse leven gebleven, al dwongen de omstandigheden hem later tot een compromis met eigen overtuiging.

Twee en twintig jaar oud was Cornelis, toen hij Amsterdam verliet, vluchtend voor Alva en diens geweldig ,,oderint dum metuant", laten zij mij haten, als zij mij maar vrezen; hij was één uit de groep jonge en oude mannen, die den grond der onderdrukking verlieten om in het vreemde land te wachten op gelukkiger tijden — sterke karakters, die de vrijwillige verbanning verkozen boven de schijn-vrijheid der geveinsden. Cornelis Pieterszoon Hooft zwierf door het Duitse land, was nu eens te Koningsberg, dan weer elders, kreeg uit brieven van vriend en verwant mededeling van den stand van zaken thuis en toen dan de tijding hem bereikte, dat de geesten in Amsterdam gekeerd waren, aanvaardde hij, in 1578, de terugreis; het was na de Alteratie.

Hij begon een handel in haring en graan, achteraan op den Nieuwendijk; de zaken gingen goed, want de inmiddels gehuwde Cornelis Pieterszoon had veel relaties in den vreemde verworven, de naam Hooft was wijd en zijd bekend als borg voor eerlijkheid, hijzelf was energiek en rechtschapen. In de stad achtte men hem, vermoedde men in dezen robusten jongen de leiderskwaliteiten, die hem later op zo belangrijke plaats zouden brengen.