Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

50 JOOST SYBRANDSZ. BUYCK 68

om Meester Duncanus, pastoor der Nieuwe Zijde. Met hem deelden zij de opvatting der Vroedschap, welke had gemeend zich op de beste voorwaarden met haar ״ketterse" buren te moeten verstaan, in het uiteindelijk belang der stad. En tenslotte de meerderheid van het Katholieke volksdeel, welke het onverschillig liet wat er mocht gebeuren, wanneer slechts handel en nering blijvend zouden herleven. Ook aan Protestantsen kant onderscheidde men twee groepen. De gematigden hadden stellig niet het plan de Satisfactie te schenden. Zij wensten slechts een der voornaamste bepalingen in hun geest uit te leggen. Dat met de uitzetting van het oude stadsbestuur ook die der geestelijkheid gepaard ging en de godsdienstige bepalingen van de overeenkomst met voeten werden getreden, was opnieuw het spel der elementen, die ook den beeldenstorm op hun geweten hadden. De instemming van den Prins van Oranje had dit laatste zeker niet.

Het geschil, dat uiteindelijk leidde tot den ondergang der oude stadsregering en de uitzetting der Katholieke Regenten, liep feitelijk slechts over de uitvoering van een onderdeel der militaire bepalingen van de Satisfactie. Het verlies der eigen soldaten, alsmede de wederoprichting der schutterijen, waarin het Gereformeerde volksdeel, de teruggekeerde ballingen vooral, aan groten invloed wonnen, had de Burgemeesters reeds tot machteloosheid gedoemd. Het laatste waar men zich aan vast hield was het commando over de Schutterij. Commissarissen van de Staten van Holland waren in de stad om van de Regenten te eisen, dat zij het commando zouden prijsgeven. Men beriep zich op dringende bevelen van den Prins, doch een bewijs daarvan kon men niet overleggen. De Stadsregering, ofschoon zij begreep, dat thans haar rijk ten einde liep, hield voet bij stuk, gesteund door Joost Buyck, die zelf sinds i Februari geen Burgemeester meer, toch geregeld in het Torentje verbleef om zijn zittende geestverwanten met raad en daad bij te staan.