Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

^,2TJZ J. W. C. TELLEGEN

heel wat besluitvaardigheid eisten. Want de golf van gemeenschapszin, die in de eerste dagen van den oorlog het gehele Nederlandse volk had gedragen, was stilaan weggeëbd. In Augustus 1914 was, door het persoonlijk initiatief van H. M. de Koningin, het Nationaal Steuncomité tot stand gekomen, dat alle pogingen tot hulpverlening in de moeilijke dagen samenbracht; toen op 9 Augustus 1914 in de Trêves-zaal in Den Haag het comité officieel geconstitueerd werd, vertegenwoordigden de zestig aanwezigen het gehele politieke en economische leven van Nederland, zo van werkgevers als van arbeiderszijde en van alle politieke en godsdienstige schakeringen. In het aangezicht van het grote gemeenschappelijke gevaar zwegen de tegengestelde belangen. ,,Ik houd geen theoretische beschouwingen", zo sprak minister Treub bij deze gelegenheid. ,,Voor theoretische beschouwingen heeft thans niemand onzer tijd. Giften in geld behoeven niet terzijde gesteld te worden; maar de eerste taak is: het beschikbaar stellen van levensmiddelen. Want worden in onze hedendaagse maatschappij de goederen gewaardeerd naar hun handelswaarde, voor de levensmiddelen wordt thans de gebruikswaarde hoofdzaak.... het is niet de vraag, wat verkoopbaar, maar wat eetbaar is. Niets eetbaars mag in Nederland verloren gaan, en met alle kracht moet verhinderd worden, dat verschillende tuinbouwproducten, omdat ze als handelswaar hun plukloon niet waard zijn, verrotten en bederven...." De stichting van dit Koninklijk Nationaal Steuncomité was met grote geestdrift begroet, maar naarmate de oorlogstoestand langer duurde, bekoelde ook de warmte, waarmede men de woorden van minister Treub had aangehoord. Het botte eigenbelang drong zich meer naar voren. Niet slechts de buitenlandse koper, die tegen hoge prijzen levensmiddelen kocht en in Nederland den nieuwen stand der O.W.-ers schiep, exploiteerde de grove zelfzucht, maar verschillende groepen der Nederlandse bevolking, die de onmisbaarheid van hun arbeid in de algemene