Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

J. W. C. TELLEGEN 2Ó3

economische organisaties groten invloed. De uit de volkskracht opgekomen corporaties schakelden zich in het apparaat der overheid in en werden deel ervan.

Het oude Amsterdam, waar eens de regentenfamilies naar tradities van vrijheid en verdraagzaamheid, maar onafhankelijk regeerden, zag nieuwe mannen het stadhuis binnentreden, uit den arbeidersstand omhoog gestuwd, gedreven door hun wilskracht en vernuft, gedragen door de gedachten van den nieuwen tijd. Meer nog dan in normale tijden kreeg het politieke leven der verschillende bevolkingsgroepen betekenis; de stedelijke overheid had in deze tijden van zorg om het dagelijks brood met grote nauwkeurigheid acht te slaan op de gezindheid der bevolking. Zij mocht het risico van de verrassing niet dragen. Zij moest van dag tot dag trachten de weerspiegeling te zijn van de wensen en verlangens van de Amsterdammers, ongewenste stemmingen trachten op te vangen, minder goede stromingen afleiden naar rustiger bedding.

De regering in Den Haag in de eerste plaats, had de zorg voor den aanvoer van levensmiddelen in den breedsten zin des woords en die verantwoordelijkheid was geen lichte last. Er verscheen in die dagen een tekening in een der vele politieke spotbladen (want in den groten strijd van het voor en tegen, dat de wereld verdeelde, namen ook de Nederlandse geesten een ruim aandeel, zodat politieke pers en spotbladen een groten bloei beleefden) die den kleinen Nederlandsen kaasboer uitbeeldde, beklemd tussen den groten Duitsen Michel en den dikken John Buil. ,,Ze laten een mens ook niet veel ruimte om zijn boodschappen te doen" luidde het onderschrift van die plaat. Inderdaad, de aanvoer van levensmiddelen baarde de grootste zorg, want ons land had zich voor 1914 over de oorlogseconomie geen zorgen gemaakt. Al was dan de aanvoer van levensmiddelen in de eerste plaats rijkszorg, toch bleven er voor de stadsregeerders moeilijkheden genoeg over, welker oplossing