Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

232 S. A. VEN ING MEI NES Z

der jazz, zonder vliegmachines en verkeerslichten, toen men op straat nog wandelde en een avond-uit een feest had, toen anderhalve man en een paardekop keken naar zoiets als een voetbalwedstrijd tussen jongelingen met snorren en knevels, platte petjes, gestreepte tricots en broeken tot over de knie, toen de Schutters oefenden en de jeugd trommelde op de Beurs, toen er een voorjaarsmarkt was en alle huizen in de Bocht nog waren bewoond. Daar liepen de Burgerweesjes in rood-zwart costuum, daar ging de dienstbode met hagelwit cornet en het onafscheidelijk boodschappenmandje of hanterend buiten op de gracht de koperen glazenspuit. En daar reed op een goeden dag een hijgend en puffend monster door de Kalverstraat: de eerste automobiel.

Eigenlijk was het nog slechts een grote provinciestad, dat Amsterdam der negentiger jaren. Ook al had men zich reeds aangepast aan den nieuwen tijd en wat men toen als verkeerseisen beschouwde, lag het station voor het oude havenfront, waren N.Z. Voor- en Achterburgwal, de Warmoesgracht, Elands-, Rozen-, Linden- en Palmgracht gedempt, werd het nieuwe postkantoor gebouwd en verrezen de hoge masten van het ״ondergrondse" net der gemeentetelefoon. Gemoedelijk en knus en gezellig vooral, zoals de ouderen verzekeren. Vooral 's avonds was Amsterdam genoegelijk. Men ging er prettig uit. Comedie en kleinkunst bloeiden, in de koffiehuizen was stemming en sfeer, 's Zondags wandelde men naar het Panopticum, het Panorama, of in den zomer naar buiten, naar 't Kalfje, naar Schollenbrug, de Slatuintjes of naar het Tolhuis, om er Zaagmans de ״Fremers-berg" of den ״Slag bij Waterloo" te horen uitvoeren. Dan slurpte men behagelijk zijn chocola, dronk een glas Stout en werd bediend door kellners met lange witte boezels om het middel gesnoerd. Voor de jeugd was nog een bokkewagen het toppunt van weelde en het aankomend meisje kon nachten lang niet slapen van spanning voor den groten gang door het gelig