Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

S. A. VENING MEINESZ 231

val, reden de brandweer en het reddingstoestel van Sinck met schimmels en walmende toortsen. En Breitner schilderde en hing de vermoeidheid van den tijd, heel de verholen droefenis dier dagen aan de blinkende schonken van een aapjespaard, van al de aapjes- en heipaarden, die hij zag in regen of mist. En de oude familieportretten, bewaard in albums, vergeeld en vergoord, met vochtvlekken en een muf geurtje, met adressen en monogrammen van lang vergeten fotografen, vertellen van de mensen, van ouders en grootouders, zoals die zich eenmaal bewogen door de straten en langs de grachten van Amsterdam: groteske, fantastische vrouwenfiguren als volbezeilde fregatten, het middel samengesnoerd in het corset, beneden een deinende rokkenvracht, reikend tot over de schoenen, op de schouders ballonmouwen en losse opzetsels en tenslotte hoeden als Bourgondische tafelstukken, beladen met veren en gevogelte, boomgaarden en bloemenwinkels. Fier en rustig de heren met dikke rottingen, witte foulards, blauwe jassen over de zware, zwartlakense kledij, broeken van blokjesgoed, hoge hoeden of vermakelijke dopjes. De meisjes droegen lange, wijduitstaande jurken, vlechten of laag afhangend haar en grote hoeden, de jongens nauw sluitende buisjes en smalle sluike broekjes tot ver over de knie.

De mannen tooiden zich met knevels en bakkebaarden, de dames droegen een scheiding, een toet, een kapsel a la Fedora: hoge coiffures met krullen en toeven. Zij woonden in huizen met lancaster gordijnen, rood pluche of paardenhaar meubels, zaten aan ronde mahoniehouten tafels in kamers, waarvan de wanden waren bedekt met portretten en gravures in zwarte lijst en grote witte passepartouts. Zij zaten er 's avonds bij het gaslicht, dat zacht zoefde en zong, dat over al die eigenlijk lelijke dingen teer-milde glanzen spreidde en zich zelfs erbarmde over snuisterijen op het hoektafeltje en de vaas met drogen bouquet. Een onwaarschijnlijke tijd, zonder bioscoop, zonder radio, zon