Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

NICOLAAS CORNELISZ. WITSEN 142

Nicolaas Witsen staat afgebeeld, dan treft ons telkens opnieuw de uitdrukking van gevoel voor eigen kracht, die uit dit sterke gelaat spreekt.

*

De schrijver, die van het dadenrijke leven van Nicolaas Witsen wil schetsen, staat voor een overdaad van onder-werpen. Hij kan Nicolaas Witsen's carrière als Raad van Amsterdam, Burgemeester en lid van het College van Gecommiteerden, schilderen en aldus een beeld ontwerpen van het politieke leven in de stad.

Hij kan de schijnwerpers richten op de rol, die Nicolaas Witsen heeft gespeeld in de buitenlandse politiek, op de hechte vriendschap, die hem verbond met Prins Willem III, een vriendschap, zo groot, dat de Prins hem eerder dan iemand anders in kennis stelde van zijn plannen tot bezetting van den Engelsen troon. Hij kan het beeld ontwerpen van de bemoeiingen van Witsen met de cultures in Indië.... zo rijk is dit leven aan belangrijke gebeurtenissen en zozeer was deze man het middelpunt van een stad, die zelf een der krachtbronnen van de zeventiende-eeuwse wereld was, dat de schrijver uit de veelheid der onderwerpen slechts die kan kiezen, welke de belangrijkste delen van dit leven in beeld kunnen brengen; de scheepsbouw komt dan zeker op de eerste plaats.

Eerder dan elders in Europa had de bevolking van deze gewesten gebroken met het oude leenstelsel, dat willekeur en vervolging, onvrijheid en tyrannie had gebracht. In een jarenlange, vaak hopeloze en bloedige worsteling had men de herinnering aan de vroegere eeuwen van horigheid en onderdrukking afgeschud. Met de Middeleeuwen wenste men zo weinig mogelijk geestelijk contact te behouden; de ,,duystere eeuwen", zoals men die tijden, ten onrechte overigens, heette, lagen in een ver verleden; een rijke toekomst lag open! Wanneer men in zinrijke verbeel