Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

NICOLAAS CORNELISZ. WITSEN 161

naar het Noorden een doorvaart te vinden zou zijn, minder stormachtig en korter dan de lange weg om Afrika. Zo had men de ontzaglijke voorraadschuren van het oude Rusland beter leren kennen, zijn rijkdommen aan hout, graan en mineralen; de oude handel op de Oostzee nam in betekenis toe. Het lag dus voor de hand, dat de jonge Nicolaas Witsen, toen eenmaal zijn academische studiën volbracht waren, meegestuurd werd met een handelsdelegatie, die de lange en gevaarlijke reis naar het hof van Czaar Alexis in Moscou ondernam. Van deze avontuurlijke reis met schepen en, te land, met hondensleden door winterse landschappen en in ijzige koude, is meer dan één beschrijving bewaard gebleven.

De reis was in vele opzichten beslissend voor den loop, die het leven van Nicolaas nemen zou. Gedurende die reis begon de jonge man namelijk met de uitvoering van een werk, dat hém gedurende vijf en twintig jaar van zijn leven in beslag zou nemen; het maken van een kaart van Tartarije en het schrijven van de geschiedenis van Oost- en Noord-Tartarije. Maar, tweede reden, gedurende die reis is ook de grondslag gelegd voor de nauwe verbindingen van Amsterdam, en van Nicolaas in het bijzonder, met het Czarenhof, waaruit later de sterke vriendschap met Peter den Groote zou groeien. En, derde reden, gedurende deze reis kon de jonge Nicolaas met eigen ogen aanschouwen welk een machtige stad Amsterdam geworden was, want toen het feestelijke maal van de Amsterdammers met den Czaar aller Russen begon, werd de eerste dronk uitgebracht op de gezondheid van Czaar Alexis.... maar de tweede ? De Czaar wenste den tweeden dronk uit te brengen op het heil van zijn zoon, maar de Amsterdammers weigerden; zij meenden, dat nu de Staten van Holland aan de beurt waren om toegedronken te worden en de maaltijd eindigde in gekrakeel. Dat konden Amsterdammers zich veroorloven. Zelfbewust waren die Amsterdammers en wanneer we de vele portretten bekijken, waarop