Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

NICOLAAS CORNELISZ. WITSEN 140

den knaap met enige familieleden, in opdracht van zijn vader maakte. Het oorlogsschip, dat het gezelschap vervoerde, trof ruw weer op zee; acht gevaarvolle dagen duurde de overtocht en men kan zich denken welke indrukken deze gebeurtenissen op het verbeeldingsleven van Nicolaas hebben geoefend. De reis verruimde zijn blik, verrijkte zijn mensenkennis, prikkelde zijn ondernemingsgeest. In Engeland verwelkomde Cromwell hen; zaken van staat en van politiek waren het onderwerp der gesprekken, waaraan de jonge knaap deelnam. Voorwaar dit moet een goede leerschool geweest zijn voor den zelfbewusten Witsen. En later, aan de Universiteit van Leiden, was de studie van de beide rechten het eigenlijke doel, maar zijn belangstelling voor wiskunde, astronomie en Oosterse talen was groot; het leven van Nicolaas Witsen zou later bewijzen, dat de juridische studiën, die hij in 1664 succesvol beëindigde, zijn studie op andere gebieden in het geheel niet hadden benadeeld. De beëindiging van de universitaire studie moet den vader van Nicolaas opnieuw de gedachte hebben gegeven, dat er geen betere voltooiing der opvoeding van een toekomstigen stadsbestuurder mogelijk ware, dan verre reizen. De toekomst van Amsterdam lag immers in het buitenland; de roem van de grote en vermaarde koopstad aan de Zuiderzee verbreidde zich over verre landen. Snelzeilende schepen voerden de mare van het krachtige handelsvolk naar alle windstreken ; gezanten van vreemde hoven kozen Amsterdam tot woonplaats. De weg naar Indië rond de Kaap de Goede Hoop, eens het doelwit van vele avontuurlijke tochten en, eindelijk gevonden, bron van grote vreugde en nog groter rijkdom — de reis rond de Kaap begon in andere landen té bekend te worden. Bovendien duurde zij lang en was zij gevaarlijk. De ruimere kennis van de aardrijkskunde, de verrijking van de kennis van de zeevaart, het betere inzicht in de structuur van het Heelal, had bij scherpzinnige geleerden de vraag doen rijzen of er niet