Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

il6 COENRAAD VAN BEUNINGEN

De hoofdlijnen van het merkwaardige leven van Coenraad van Beuningen mogen nochtans ook de trekken heten van het leven van Amsterdam.

Worstelend tegen de machten, die haar jonge sterke bestaan bedreigen, verteert haar innerlijk het verlangen naar de oude rustige tijden. Terwijl zij den nieuwen stadsuitleg bouwt en haar mannen rond de Kaap zeilen, hangt er in de stad op het Begynen-hofje en in menig stil straatje nog de vertrouwde sfeer van de Middeleeuwen. Grote koopstad als zij is in de wereld harer dagen, verdelen alle strijdvragen van den tijd haar bevolking, woeden er politieke twisten, beoorlogen elkander de regenten, botsen er de belangen. Maar wanneer dan de gemeenschappelijke vijand van alle kanten de grenzen bedreigt, sluit het twistende, disputerende en politicerende Amsterdam zich aaneen en geeft het redeloze, radeloze en reddeloze volk van Holland het voorbeeld van moedige vastberadenheid. Het lijdt voor de historieschrijvers geen twijfel, dat door het voorbeeld van Amsterdam het rampjaar 1672 een keerpunt der vaderlandse geschiedenis werd. In dat jaar treft de gelijkenis van het lot van de stad met het karakter van haar eersten burger in dien tijd wel zeer sterk, want het verlangen naar het stille Rijnsburg moge Coenraad van Beuningen's leven hebben verteerd, toen bet grote belang van Amsterdam hem riep, sloot hij de heimwee in zijn hart en toonde zich aan de wereld als de onverschrokken verdediger, die geen weifeling kende. Maar dan houdt de gelijkenis op.

Terwijl Amsterdam onder een landsregering, die Van Beuningen in zijn leven bestreden heeft met alle felheid, waarover hij beschikte, opwaarts gaat naar een tijd, waarin de herinnering aan de Middeleeuwen bleker en bleker gaat worden.... verzinkt van Beuningen in den nacht van den waanzin. Een burgemeester ging, Amsterdam bleef.