Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

CORNELIS PIETERSZOON HOOFT 92

de ruine van de stadt noodtsaeckelick en eerder als men waent, zal moeten volgen, in gevalle daertegen met goeden ernst nyet en werdt voorsyen."

Gronden met voordracht opkopen omdat men weet, dat zij voor de gemeente nodig zijn, zo toornt hij, is alsof „soo tgemene landt in noodt zynde, de heren Staten Generaal gedrongen wyerden resolutie te nemen, om in der haest een swaere expeditie te doen, waertoe zeer grote mennichte van zeekere behoeften zouden werden vereyscht, dye nergens anders dan op een zeeckere plaatse zouden wesen te becomen, als by exempel van salpeter, bussencruyt ofte dyergelijcke, ende eenen van de heren zelfs, dye nyet alleen over dye voors. resolutie hadde geweest, maer deselve met eenen groten yver hadde gevordert, buyten weten van zijne medebroederen en alleen om zijn particulier profyt daermede te doen, alle dye voors. behoeften lyet opcopen met intentie om dezelfde aen't landt nyet te willen overdoen, of men zoude hem voor eenen penninck twee ofte drye, ick late staen acht of thyen moeten geven...."

De regenten, zo betoogde hij verder, ״staen op een tooneel, van waer hare actiën by groot en kleyn aanschouwt ende geoordeelt mogen werden".... „dat is wat anders, als boven ordinaris gagie meer voordels, ofte min beswaer als andere goede burgers te willen genieten of dragen."

Nu waren inderdaad de misstanden tegen welke Hooft toornde van groten omvang. De speculanten hadden, met de kennis, die zij als lid van het stedelijk bestuur hadden verworven, gronden buiten de stadsmuren gekocht tegen 45 stuivers de roede, die zij later de gemeente verkochten tegen zeventien gulden de roede, zodat de stad voor dezen koop ruim honderdduizend gulden meer moest betalen, dan eigenlijk nodig ware. En bij een andere gelegenheid hadden zij, op dezelfde wijze, de stad opnieuw een voor dien tijd ondragelijke schade berokkend. De eis, dien Hooft aan het slot van zijn aanklacht stelde, moge