Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

CORNELIS PIETERSZOON HOOFT 84

wederom wechgenomen. Ick hou der nyet van, dat men het Euangelie mette wapenen en metter oorloge verbreyden en voortplanten wil: wandt het oorloch den geenen dye int begin vroom ende godtvruchtich sijn, stracks quaet en godtloos maeckt." Dezelfde mildheid toonde hij ook jegens de Joden, die in Amsterdam verbleven. Er waren er genoeg in de stad, die naar buitenlands voorbeeld Joden, die uit de oorden der omdoling, gekomen waren naar het erf der vrijheid, wilden brandschatten en plunderen. Hoor, hoe Cornelis Pieterszoon Hooft zich tegen deze fanatici keert:

״Ick hebbe tot nochtoe geen andere verstandt gewest, dan dat een Magistraet, onder de wetten en lasten daertoe staende, incumbeert voor openbaar geweldt en moetwille te beschermen, alle dye geene, wye het oock sij, dye onder sijn gebiet en jurisdictie zijn geseten.

Alsoo weten wij, dat in verscheyden landen ende onder ver-scheyden regieringen van de Christenheydt veel Joden en in Turckien oock grote menichte van Christenen haar sijn onthoudende, sonder dat mijn gedenckt bij mijn leven gehoort te hebben, dat men ergens toegelaten heeft sodanige luyden te tracteren nae de discretie van 't gemene volck. Ende so men de Joden, hyer ter stede residerende, gelijck dese voors. luyden hadde getracteert, ick kant nyet anders verstaen, dan dat men van stads wegen haer daertegen hadde behoort te beschermen, ende tegen den handtdadigen rechtelick en met goeden ernst te procederen."

Er sprak uit zijn redevoeringen en geschriften ongetwijfeld het gevoel van uitverkorenheid; hij voelde zich de aangewezen leidsman van een deel van het volk, dat gelijk eens de kinderen Israëls, verkozen was boven de andere volkeren om Gode te dienen, maar nooit dreef dit gevoel hem tot misprijzing van de gevoelens van anderen of tot zelfverheffing. De stad en haar belang eiste, dat de burgers in vrede te zamen leefden, maar die