Voordat hij het vergat (bloemlezing)

Meijer Sluyser had in het begin der jaren dertig enige naam gemaakt dank zij een, in Het Volk gepubliceerde, serie artikelen over het veelal beklagenswaardige lot van de oosteuropese joden. Hij bracht onder andere een bezoek aan de wonderrabbijn Spira in de Micaciemikagasse van Mukacevo. Sluyser wist zijn gastheer te verleiden tot een onthullende tirade tegen de zionisten, de toentertijd als vooruitstrevend bekend staande aartsvijanden van de reactionaire kerkvorst: 'Die zionisten... communisten zijn hetf woedde Spira. 'Gevloekt heb ik ze... en ik vloek ze weer. Ze ondermijnen alles wat hier bestaat. Het gemeentebestuur hebben ze zoo mesjogge gekregen, om twee straten te noemen naar hun voormannen. Nou hebben we hier de Bialikstraat en de Juda Haleviestraat. Die Bialik, dat is een oplichter en een brandstichter... en varkensvleesch eet-ie ook. En die Juda Halevie... dat is niet de beroemde van duizend jaar geleden, nee... dat is een zwager van Bialik, en hij heeft een winkel in ham en reuzel in Bialystock.''

De, later onder de titel Joden in Nood gebundelde, reportages waren geschreven met de bezieling van de ingewijde. De naam Sluyser is afgeleid van Schliesser, de man die elke avond de poort van het ghetto op het nachtslot deed. Hij werd geboren in de Markensteeg, midden in de Amsterdamse jodenbuurt, en hij is daar in feite nooit meer weggeweest, zelfs niet toen de slopershamers de laatste herinneringen aan het vooroorlogse Amsterdams-joodse leven hadden verdreven.

De joden hadden in de jaren twintig en dertig in feite slechts de keuze tussen twee politieke stromingen: het socialisme en het liberalisme. Voor arme joden — en wie was er in de Buurt niet arm? — was het keuzepakket minder gevarieerd. Dus sympathiseerden alle jongetjes op Sluysers school in de Rapenburgerstraat met het socialisme. Twee

214