de geest spreek elke dag, elke nacht. Hij zegt: Eén kulden!
— Ja, meneer, antwoordde ze dociel en betaalde.
Johan en Huib kwamen uit de kamer ernaast.
— ’t Kan mooi worden, meende de acteur, als die Joop het afmaakt. Ik vind, dat je in dit speciale geval nogal onverantwoordelijk opgetreden bent.
Matje lachte zacht.
— Je hebt geen psychologisch inzicht, meende hij. Acteurs zoals jij zien te veel de uiterlijkheid. Als deze Joop inderdaad wegloopt, omdat ze drie of vier jaar ouder is dan ze heeft gezegd, en ik geef toe, dat daar kans op bestaat, dan zal ze inderdaad een schok krijgen, maar dan zal ze daarna denken aan wat ik haar heb gezegd: Hij is een man en hij eerlijk meent met u! Daarom hij zal draag en niet belangrijk vinden! Ze zal dan zien dat hij niet ,,een man” is en dan zal de schok genezen. Bovendien: er was geen andere weg. In elk geval zal ze nu in vertrouwen de waarheid zeggen en ik kan het niet helpen als dat vertrouwen beschaamd wordt! En verder zal ik haar niet kunnen redden van het anti-semietisme!
—'Wat zeg je? vroeg Johan verbaasd.
—• Natuurlijk pikt dat haar nu, antwoordde Matje. Als je even doordenkt, zal je het kunnen begrijpen. Hoe het ook afloopt, ik bedoel: hoe deze heer Joop ook reageert, ze zal in haar oppervlakkige wanhoop de jaren van haar huwelijk met ,,de jodenman”, zoals ze hem nu al noemt, als verloren jaren beschouwen en de volgende fase zal het verwijt zijn. Nebbisj, ouder wordt ze toch en ze is niet de eerste vrouw, die daar niet tegen kan. Alleen is niet altijd „de jodenman” in de buurt om belast te worden met de schuldvraag.
Johan had Minna het verhaal van die middag verteld. Ze zat in haar lievelingshouding: op een kussen aan zijn voeten, haar hoofd geleund tegen zijn knieën.