Joodse traditie als permanent leren

262.

ma' is zowel doel (leren om het leren zelf) als middel (belangeloos leren om een gaaf mens te worden).

lOd. Door permanent te leren kan het leren, dat eerst niet 'li-Shema' is, overgaan in een leren dat het wél is. Door het permanente leren wordt het leren 'functioneel autonoom' (in de betekenis, die de psycholoog G.W. Allport aan dit begrip geeft) en tenslotte zijn eigen motivatie.

10e. De leerling die 'li-Shema' leert, bepaalt zelf zijn leerdoel en

de manier om dat - permanent lerend - te bereiken. Zo'n leerling, die zijn eigen leerproces stuurt, functioneert als lerende autonoom - is 'functioneel autonoom' (in de gewone betekenis van deze woorden en niet in de specifieke betekenis die G.W. Allport eraan geeft) - of anders gezegd: zo'n leerling is een vrij mens.

lOf. Permanent leren kan zowel intrinsiek als extrinsiek gemotiveerd zijn. Zodra nu permanent leren overgaat in leren 'li-Shema', verliest het onderscheid tussen intrinsieke en extrinsieke leermotivatie zijn zin. Of anders gezegd: in het leren 'li-Shema' is dit onderscheid opgeheven.

11. Het leren van de permanente leerling wordt geëvalueerd door zijn doen, dwz. zijn verbale en non-verbale gedrag tijdens het leren en gedurende het hele leven te evalueren. Evenals in de Torah staat bij de evaluatie van het permanente leren de daad centraal.

12a. De belangrijkste taak van de joodse school is niet een evaluerende, maar een initiërende en stimulerende: op school maakt de leerling met het leren kennis en de school is trots op elke leerling of oud-leerling, die zich tot een permanente leerling ontwikkelt.

12b. Een leerling die de smaak van het leren eenmaal te pakken

heeft, wordt in staat geacht zijn eigen leren al lerend te verbeteren.

13a. Naast formele is er ook informele evaluatie en deze laatste speelt in het permanente leren de belangrijkste rol.