Joodse traditie als permanent leren

261.

en leerhuizen en voor het toevoegen van leerkernen (studiegroepen, studiecentra) aan vrijwel elke organisatie.

8e. In het algemeen geldt, dat leren de sleur van het dagelijkse

leven kan doorbreken, dat leren evengoed plezierig en ontspannend als zwaar en inspannend kan zijn, dat leren het leven betekenis kan geven en de leerling gelukkig kan maken.

8f. De combinatie van permanentie en leren, de steeds terugkerende inspanning die nodig is om tot nieuw en verdiept inzicht te komen, werkt vaak motiverend.

9a. Er is één leerdoel, waar alle andere leerdoelen ondergeschikt aan zijn. Dit ene leerdoel is: het worden van een gaaf mens.

9b. Er is geen pasklaar antwoord op de vraag 'Wat is een gaaf

mens? '. Het antwoord dat de permanente leerling geeft op deze vraag is afhankelijk van de traditie, waarin hij staat en van het persoonlijke antwoord dat hij geeft op de vraag 'Wat is Torah? '.

9c. In het algemeen zal geen enkele permanente leerling er genoegen mee nemen om zichzelf of zijn leren uitsluitend als een middel te zien om - al lerende en doende - één of ander doel te bereiken. Als het doel echter 'het worden van een gaaf mens' is, dwz. 'het zélf gaaf worden', dan is de permanente leerling of zijn leren niet uitsluitend een middel, maar ook een doel.

10a. Elke leerling heeft zijn eigen leerweg te gaan en het beoogde leerresultaat, de gaafheid, kan hem in de volle betekenis met alle persoonlijke konsekwenties voor hemzelf pas duidelijk worden tijdens het leerproces, tijdens het belangeloze leren, het leren li-Shema. Aangezien het leren 'li-Shema' niet alleen het pogen is het leerdoel te bereiken, maar ook het te bepalen, is voor de permanente leerling niet het leerdoel primair, maar het leren zelf. Leren 'li-Shema' wordt dan ook wel leren om het leren zelf genoemd en in de Engelstalige literatuur wordt 'li-Shema' vaak vertaald met 'for its own sake'.

10b. Er is geen leren dat in de joodse traditie hoger aangeschreven staat dan het leren 'li-Shema'.

10c. In het leren 'li-Shema' is het onderscheid cussen leren als doel en als middel opgeheven. Of anders gezegd: het leren 'li-She-