Joodse traditie als permanent leren

248.

omgaan. Het gebruik van woorden als 'onderwijsprocedures', 'onderwijsmethodes' of 'didactiek' bergt het gevaar in zich de nadruk zozeer op het onderwijzen en de rol van de leraar te leggen - dit ten koste van het leren en de rol van de leerling - dat de essentie van het onderwijsleerproces zoals de Torah die ziet, erdoor verhuld wordt. Die essentie is het 'partnership' tussen leraar en leerling, het deelgenoot zijn in de studie van de Torah. In de volgende paragraaf zal daarom over onderwijsleerprocessen gesproken worden onder de noemer 'relatie tussen leraar en leerling' en niet onder die van 'on-derwijsprocedures ', 'onderwijsmethodes' of 'didactiek'.

III. 4. 2 De relatie tussen leraar en leerling.

De titel van deze paragraaf kan misleidend zijn. Hoewel het gaat om de relatie tussen twee verschillende personen, leraar en leerling, gaat het om twee personen die op gezette tijden eikaars rol spelen. De leraar wordt geacht te onderwijzen en te leren (zie III. 4. 1) en de leerling wordt geacht te leren en te onderwijzen (zie III. 1.5). De Torah ziet leraar en leerling als partners in de studie en de toepassing van de Torah en ook als partners die vertrouwen in elkaar heb-

14

ben, elkaar respecteren en elkaar toegenegen zijn. Het woord dat wellicht de relatie van partnerschap tussen leraar en leerling, maar ook tussen God en de mens ^ , het beste beschrijft, is 'sympathie'. Zoals de profeet een 'homo sympathetikos' ^ is die bij God voor de mensen en bij de mensen voor God pleit , zo is het de opdracht van de leraar om de Torah en de leerlingen tot elkaar te brengen. Zowel het kennen van de Torah als het kennen van de leerling is een kwestie van sympathie (vriendschap, liefde) van de leraar voor de Torah en voor de leerling:

'The verb yada does not always mean simply "to know", "to be acquainted with". In most Semitic languages it signifies sexual union as well as mental and spiritual activity. In Hebrew yada means more than the possession of abstract concepts. Knowledge compasses inner appropriation, feeling, a reception into the soul. It involves both an intellectual and an emotional act'. ¹⁸

In de uitdrukking daath elohim (kennis van God) betekent het kennen