Joodse traditie als permanent leren

243.

will therefore persist in his sins which seem

^ • t.- . ⁴⁰ good m his eyes'.

'Kritiek heeft in een relatie zeker zijn plaats, maar het kan alleen worden uitgesproken en alleen worden gehoord vanuit een diepe solidariteit, in een situatie van verbondenheid en in echte liefde, en niet in een situatie van 'tegenover', van confrontatie en van vijandschap, hoe goed men het ook bedoelt. Zo vaak komt de kritiek eerst en dan pas de solidariteit. Laat de solidariteit eerst

komen, dan zal de kritiek anders klinken en daar-

41

door gehoord kunnen worden'. Te weinig evaluatoren realiseren zich dat informatieve evaluatie een dialogisch gebeuren is. Te weinig leraren in het huidige onderwijs realiseren zich dat terugkoppeling('feedback') in het onderwijsleerproces slecht functioneert, als de relatie tussen leerling en leraar niet op sympathie berust.

De sympathie-eis als een gezonde basis voor informatieve evaluatie

42

gaat nog een stap verder dan de 'twee voorafgaande voorwaarden' die Buis formuleert voor goed functionerende terugkoppeling, te weten:

'(1) Het scheppen van een situatie waarin de potentiële informatie-ontvanger ((de leerling)) zich daadwerkelijk voor terugkoppeling open stelt.

(2) Het zodanig aanbieden van informatie dat

43

de ontvanger iets ermee kan doen'. Ik meen dat de sympathie-eis in zoverre een stap verder gaat dan de 'twee voorafgaande voorwaarden' van Buis, dat hij er nog aan voorafgaat. Een leerling die veel sympathie ontmoet, kan ook veel kritiek

44

verdragen en verwerken.

Voor de in deze paragraaf besproken vormen van formele en informele evaluatie van door de leerling getoond weten geldt, dat hoe gaver de leerling is, hoe meer zijn getoonde buitenkant met zijn verborgen binnenkant overeenkomt en hoe informatiever de evaluatie van het getoonde weten kan zijn - en hoe meer profijt de leerling ervan kan