Joodse traditie als permanent leren

238.

leren onder leiding van een gaaf mens, of wat in dit geval hetzelfde

is, een gave leraar. ^ De talloze voorbeelden in de literatuur van

'shimmush hakhamim' laten zien, dat het de persoonlijkheid van de

'hakham' (de wijze) is, zijn manier van leren en onderwijzen, van

omgaan met zijn leerlingen en collega's, maar vooral zijn manier

van leven is, die op de leerling indruk maakt. De relatie tussen

'hakham' en leerling is er één van wederzijds vertrouwen, respect 2 1

en genegenheid. In het klimaat van zo'n relatie kan de leerling

zich vrij ontwikkelen en staat hij open voor op verbetering van zijn

leren en zijn gedrag gerichte informatieve evaluatie. De leerlingen

waar het hier om gaat zijn meestal gevorderde leerlingen en op fees-

22

telijke momenten van hel: jaar ook wel volwassen oud-leerlingen

die het model, dat de 'hakham' voorleeft, proberen na te leven.

" 2 3

Echter niet klakkeloos. Niet alleen de hakham evalueert zijn (oud) leerlingen, maar zij evalueren ook elkaar door samen te leren, door over het geleerde te spreken en door in een (leer) gemeenschap rondom de 'hakham' samen te leven. Door dit allemaal te doen krijgen de leerlingen de gelegenheid elkaar tijdens het doen informeel en informatief te evalueren.

EXCURSIE (Omgaan met gave mensen) : In velerlei culturen komen onderwijs- en leervormen voor die op het 'shimmush hakhamim'-model lijken. De manier waarop Jezus met zijn discipelen omging, is een directe toepas sing van dit model: 'Jesus was born of the Jewish people, as were his Apostles and a large number of his first disciples. (...). And, although his teaching had a profoundly new character, Christ, nevertheless, in many instances, took his stand on the teaching of the Old Testament, (...). Jesus also used teaching methods

24

similar to those employed by the rabbis of his time'. Maar ook hedendaagse leerling-leermeester-relaties kunnen met het 'shimmush hakhamim'-model verwantschap vertonen: 'Het is een, helaas gangbaar geworden, misverstand, dat een student van zijn docenten alleen een vak kan leren. Als ik mijn eigen studietijd en de 20 jaren van mijn hoogleraarschap overzie, dan kom ik tot de conclusie, dat niet meer dan zo'n 5% van al hetgeen wat een student van zijn, laten we zeggen, beste docenten leert, vakkennis is in engere zin. Natuurlijk leert de student méér vakkennis dan die 5%; maar daarvoor heeft hij de persoon van de docent niet nodig. Wat hij opneemt uit boeken en