Joodse traditie als permanent leren

237.

(2) Over het geleerde praten. Indien een groep personen bij elkaar

is, om te eten of om welke andere reden dan ook, moet over de Torah 14

gesproken worden. Deze regel geldt niet alleen maar voor scholen en leerhuizen, maar voor alle samenkomsten. Waar mensen samenkomen wordt er geleerd en over de Torah en haar toepassingen gesproken en gediscussieerd. Aldus evalueert men elkaar en leert men van elkaar.

(3) Omgaan met gave mensen. Twee vooronderstellingen liggen ten

grondslag aan het belangrijke beginsel 'shimmush fyakhamim', het

omgaan met gave mensen (geleerden), dat één van de acht en veertig

15

manieren is om te komen tot de kennis van de Torah. De eerste vooronderstelling is deze: het is onmogelijk een gaaf mens te worden door uitsluitend boeken en geen levende voorbeelden van gaafheid te bestuderen:

'Selbst wenn einer die Schrift gelesen und Misna gelernt, aber bei Schriftgelehrten nicht famuliert (('shimmush')) hat, sei ein Mann aus dem gemeinen Volke (('am ha-arez'))'. * Een leerling die m. a. w. wel met boeken, maar niet met gave mensen is omgegaan, is een onwetende (('am ha-arez')) al weet hij nog zo veel en is niet gaaf en geen 'talmid hakham'. De tweede vooronderstelling is deze: door met gave mensen om te gaan wordt de leerling zelf ook gaver, net zo als hij slechter wordt door met slechte mensen om te gaan. Daarom waarschuwt de mishnah:

'Remove from an evil neighbor, do not befriend 17

the wicked',

hetgeen (volgens Maimonides) betekent:

'Do not befriend the wicked through any type

of the types of friendship or fellowship in order

that you not learn from his deeds. In the intro-18

ductory chapters we have explained that a man will learn vices in the company of the wicked

19

((en gaafheid in het gezelschap van gave mensen))'. Tot zover de beide vooronderstellingen.

Zonder levende voorbeelden van gave mensen is de leerling in het algemeen niet in staat zichzelf tot een gaaf mens te ontwikkelen en dikwijls is daarom het woord 'shimmush' (omgaan met) synoniem met het woord 'lamad' (leren van) in contexten, waar het gaat om het