Joodse traditie als permanent leren

236.

student, in other words, to think and make the proper distinctions, to concentrate on Torah in order rightly to extract its truths and essence. No time limit was imposed upon the student either at the beginning or the end. One never

completes his istudies, and one is never a

1 ,12 beginner

Tot zover het min of meer formele evalueren, dat op scholen plaats vindt. Afsluitende examens en bijbehorende diploma's op zich zijn voor het permanente leren van de leerling alleen in zoverre van belang, dat ze zijn leren eventueel kunnen stimuleren en vooral niet mogen frustreren. Het formele evalueren moet, ook op school al, vooral informatief zijn en de leerling aanwijzingen geven over de door hem te volgen leerweg en te kiezen leeraanpak.

Naast formele kent de joodse traditie ook informele evaluatie en het is deze laatste die in het permanente leren de belangrijkste rol speelt. Informele evaluatie vindt; ook wel op scholen plaats, maar veelvul-diger nog in leerhuizen en op plaatsen waar leerlingen vooral individueel leren. Enige vormen van permanent leren, waarbij informeel geëvalueerd wordt, volgen hieronder. Het gaat bij deze (vier) vormen van permanent leren - te weten: ( 1) samen leren,

(2) over het geleerde praten,

(3) omgaan met; gave mensen,

(4) tot zelfkennis en zelfontplooiing komen -

niet uitsluitend over evaluatie, maar ook over 'interactie', 'wederzijdse terugkoppeling', 'stimulering' enz. In het onderstaande gaat het nu met name over de informele, informatieve evaluatie, zoals die in deze vier vormen van PL ingebed is.

(l) Samen leren. Het collectief leren, het leren met zijn tweeën of in een grotere groep en het praten over het leren en het geleerde bergt in zich de mogelijkheid om elkaar te bekritiseren, te corrigeren en ook aan te moedigen. Een groep (minimaal twee personen) kan uitsluitend uit leerlingen bestaan, maar ook leraren kunnen er soms deel van uitmaken. Het samen leren vindt op school en in leerhuizen

1 ► ¹³ plaats.