Joodse traditie als permanent leren

227.

niet met het doel daarvoor een geschenk . ²⁴

te ontvangen'.

De beloning voor het leren ligt in het leren zelf en de straf voor het niet leren legt de leerling zichzelf op en wel door zichzelf de vreugde van het leren te onthouden door niet te leren. Het leren 'li-Shema', het leren om het leren zelf, is zelfmotiverend:

'Het leren leidt tot verder leren ... . De

? K

beloning van het leren is het leren zelf . . . '. In het leren 'li-Shema' is het onderscheid tussen leren als doel en als middel opgeheven. Of anders gezegd: het leren 'li-Shema' is zowel doel (leren om het leren zelf) als middel (belangeloos leren om een gaaf mens te worden). De leerling die 'li-Shema' leert, bepaalt zelf zijn leerdoel en de manier om dat - permanent lerend - te bereiken. Zo'n leerling, die zijn eigen leerproces stuurt, functioneert als lerende autonoom - is 'functioneel autonoom' (in de gewone betekenis van deze woorden en niet in de specifieke betekenis die Allport eraan geeft) - of anders gezegd : zo'n leerling is een vrij mens. De belangeloos lerende leerling die leert om het leren zelf en al lerende permanent werkt aan zijn eigen gaafheid en leermotivatie, is het prototype van de vrije mens:

' "En de tafelen waren het werk van God en het schrift was het schrift van God, ingehouwen op de tafelen" (Ex. 32:16). Lees nu niet haruth (ingehouwen), maar heruth (vrijheid), want niemand

is zo vrij als degene die zich met de studie van 2 6

de Torah bezighoudt'. Met de 'studie van de Torah' wordt hier het leren 'li-Shema' bedoeld. Zodra het niet-belangeloze leren in het belangeloze leren overgaat, is de leerling vrij. De weg die tot deze vrijheid voert is de weg van het permanente leren.

EXCURSIE : Het Torah-begrip leren 'li-Shema' is ook in verband te brengen met het onderscheid tussen de psychologische begrippen intrinsieke en extrinsieke leermotivatie. 'Although there are several conceptualizations of intrinsic motivation, the general operational definition is that an activity ((bijvoorbeeld 'leren')) is intrinsically motivated if there is no apparent external reward for the activity;