Joodse traditie als permanent leren

226.

Het belangeloze leren van de leerling is op anderen en de wereld gericht en is een leren dat niet in dienst staat van het eigenbelang van de leerling.

Een beginnende leerling is niet in staat belangeloos te leren en een

gevorderde leerling vaak ook niet. Belangeloos leren wordt wél van

elke leerling verwacht, maar niet door elke leerling verwezenlijkt.

De weg die tot het belangeloze leren voert is het permanente leren

en dit is dan ook precies de reden om permanent te leren: permanent

leren, dat eerst niet belangeloos is, gaat uiteindelijk juist door de

permanentie van het leren over in een leren, dat wél belangeloos is.

Maimonides zegt het zo:

'A person should always occupy himself with the

Torah, whether for its own sake or for other

reasons. For study of the Torah, even when

pursued from interested motives, will lead

2 1

to study for its own sake'.

Het is een duidelijk voorbeeld van het motivatieprincipe dat Gordon

W. Allport functionele autonomie ('functional autonomy') noemt en

van hetgene, dat de filosoof F. Brentano (1838-1917) een 'welbekende

psychologische wet' noemt, die hij aldus formuleert:

'What at first was desired merely as a means to

something else, comes at last from habit to be

22

desired for its own sake'

Door het permanente leren wordt het leren functioneel autonomoon

en tenslotte zijn eigen motivatie:

'The original motives ((van het leren, in ons

geval)) may be entirely lost. What was a means

23

to an end becomes an end in itself'. Stapje voor stapje wordt het leren, dat eerst niet-belangeloos is, be-langelozer totdat de leerling tenslotte leert om het leren zelf.

Het leren 'li-Shema', het belangeloos leren, is een leren dat los staat van elke vorm van beloning of straf die buiten het leren zelf ligt, die met andere woorden buiten de leerling zelf ligt die zich met de Torah bezighoudt:

'Wees niet als dienaren, die hun meester dienen met het doel daarvoor een geschenk te ontvangen, maar wees als dienaren die hun meester dienen