Joodse traditie als permanent leren

225

leerweg zal ook het uiteindelijke leerresultaat pér leerling verschillen en dit laatste niet in de doelstelling - het worden van een gaaf mens - maar in de effectuering ervan die per individu zal verschillen. Dé Torah verwérpt imitatie, zowel van leerweg als van leerresultaat, omdat imitatie de uniciteit van de persoon van de permanente leerling Ontkent. Rabbijn Susja zegt dan ook:

'In het toekomende Rijk (( de wereld die komende is)) zal mij niet gévraagd worden: 'Waarom zijt gij niet

Mozes geweest?' Mij zal gevraagd worden: 'Waarom

1 9

zijt gij niét Susja gé wéés t? ' Elke leerling heeft zijn eigen leerweg te gaan en het béoogde leerresultaat, de gaafheid, kan hem in de volle betekenis met alle persoonlijke konsekwenties voor hemzelf pas duidelijk worden tijdens het leerproces, tijdens het belangéloze leren, het leren 'li-Shema'. Aangezien het leren ^rli-Shema' niet alleen het pogen is het leerdoel te bereiken, maar ook het te bepalen, is voor de permanente leerling niet het leerdoel primair, maar het leren zelf. Lerén 'li-Shema' wordt dan ook Wél leren om het lerén zelf genoemd en in de Engelstalige literatuur wordt 'li-Shemâ' vaak vertaald met 'for its own sake'. In het volgende maak ik geen onderschéid tussen de begrippen 'leren li-Shema', 'belangeloos leren' en 'leren om het leren zelf'.

Ér is geen leren, dat hoger aangeschreven staat dan het belangeloze leren:

'Rabbi Meir zegt: Ieder die zich met de studie vân de Torah bezighoudt om haarzelfs wille ((li~Shema)vérwerft zich vele dingen; en niet alleen dat, maar hij houdt de hele wereld in stand. Hij wordt vriend en beminde genoemd en bereidt God en de mensen vreugde; het ((leren li-Shema)) bekleedt hem mét nederigheid en ontzag voor God; het maakt hem rechtvaardig, barmhartig, integer en vol vertrouwen; hét verwijdert hem van slecht en brengt hem tot goed handelen; het stelt hem in staat goede raad te gevén, een gezond oordeel uit te spreken,

bégrip te tonen en anderen kracht te geven ... . '

20