Joodse traditie als permanent leren

15

224

Hét 'doen' is hier het handelen en het 'luisteren¹ het leren . Net zoals in deze tekst het doen aan het luisteren voorafgaat, moet volgens de Torah de leerling eerst handelen, al begrijpt hij nog niet precies wat hij doet en waarom hij het doet, en daarna moet hij de Torah bestuderen om te proberen zijn handelen te doorgronden* ^ De permanente leerling die leert om een gaaf mens te worden, probeert iets te bereiken waarvan hij nu de betekenis en de volle konse» kwensies nog niet kent. Hij weet nu nog niet hoe hij er als gaaf mens uit %al zien en wat hem dan te doen zal staan* Wat hij nu kan leren is «ijn handelen te verbeteren. Hij zal dan moeten handelen en zijn handelen evalueren op die punten die het urgentst verbeterd moeten worden» En kunnen worden« Hij zal niet leren teneinde er beter van te worden, maar teneinde zelf beter te worden. Het rabbijnse ideaal van leren is het belangeloze leren, het zogenaamde leren li-Shema. Zij die zeggen:

'ï am learning Torah that I may get rich, or that I may be called Rabbi, or that 1 may gain reward (from God) .... I will learn Torah in order to be called learned, to have a seat in the academy, to have endless life in the world to come ... ', ¹⁷ vallen niet onder dit ideaal.

Elke traditie kent voorbeelden van gave mensen. Volgens de Torah zijn deze voorbeelden er echter niet om geïmiteerd te worden, maar om ervan te leren:

'Wat er aan groots en heiligs is volbracht, dient ons tot voorbeeld, daar het ons aanschouwelijk maakt, wat grootheid en heiligheid is, maar het is geen model, dat wij zouden moeten natekenen. Hoe weinig wij ook in staat zijn tot stand te brengen, gerne» ten aan de grootheid van onze vaderen {(de voorbeelden van gaafheid)), de waarde ervan ligt daarin dat

wij het op onze eigen wijze en uit eigen kracht 18

voortbrengen'.

Niet twee permanente leerlingen hebben hetzelfde pad te bewandelen om dat ene leerdoel, het worden van een gaaf mens, te bereiken. Niet twee leerlingen kunnen hetzelfde zijn en elke leerling heeft zijn eigen weg, die er in ieder geval niet uit bestaat nog eens over te doen, wat een ander reeds met succes gedaan heeft. En behalve de