Joodse traditie als permanent leren

157.

for you and it will endure. Do not rely upon

your sagacity and say that you do not require

79

colleagues and students to bestir you'. Het collectief leren stimuleert de leerlingen:

'Just as fire cannot ignite by itself, so the words of the Torah cannot endure with him who studies alone

'Just as one piece of iron sharpens another, so do two students of the Law ((- de halakhah))

81

stimulate one another in the study of the Law'.

De noodzaak om individueel en collectief te leren (studieregel 3) geldt voor de beginnende leerling minder absoluut dan voor de meer gevorderde en de permanente leerling. De eerste is nog niet in staat om zich door zelfstudie of groepsstudie kennis te verwerven en moet bij zijn leren nog intensief door een leraar geholpen worden. Voor de gevorderde en permanente leerling echter geldt studieregel 3 wel en ook zelfs voor die leerlingen die 'geleerden' worden genoemd: 'Just as a small piece of wood kindles the larger piece, so do lesser scholars, by their inquiries,

82

sharpen the scholarship of the greater scholars'. Het is veelzeggend dat in een traditie, waarin het leren een hoofdrol speelt, een geleerde meestal een 'leerling van de wijze '(talmid hakham) genoemd wordt en niet 'een wijze'. Zelfs de grootste geleer-

m

de is nooit uitgeleerd en zal zich moeten realiseren dat hij veel van

83

zijn weten aan anderen te danken heeft.

Leerlingen die collectief leren, spelen afwisselend de rol van leerling en die van leraar en beide rollen kunnen even leerzaam zijn. Blijkt een leerling, die iets geleerd heeft, dit in zijn rol van leraar niet goed te kunnen onderwijzen, dan betekent dit dikwijls dat hij het zelf nog niet begrepen heeft en dat hij het nog eens zal moeten leren. Kan hij het daarentegen wel goed onderwijzen, dan kan hij gevoegelijk aannemen dat hij het ook begrijpt.

Wat hier voor een leerling in de rol van leraar - van onderwijzende -gezegd wordt, geldt natuurlijk ook voor een 'echte' leraar. Indien een leraar door te onderwijzen niet zoveel zou leren, zou dit beroep in de joodse traditie nooit zo hoog aangeschreven staan als het nu