Joodse traditie als permanent leren

154.

Het woord 'Torah', joodse traditie , betekent in veel gevallen het 'levende' deel van de joodse traditie en het levende deel van de joodse, maar ook van elke andere, traditie is het deel dat ondermeer de

64

kennis bevat die haar waarde behoudt.

De bovenstaande beschouwing kan gemakkelijk verkeerd begrepen worden. Met de woorden 'kennis die haar waarde behoudt' wordt niet bedoeld dat deze kennis klakkeloos en in onaangepaste vorm toegepast kan worden in elke situatie die zich nu voordoet, maar wel dat ze hulp kan bieden bij het oplossen van de problemen van het moment. Het behoeft, lijkt me, geen verder betoog dat de nu levende mens zich niet uitsluitend van traditionele, maar ook van niet-traditionele oplossingsmethoden kan of moet bedienen om de problemen van het moment het hoofd te bieden. Waarbij aangetekend zij dat de niet-traditionele kennis van vandaag, die van blijvende waarde zal blijken te zijn, tot de traditionele kennis van morgen zal gaan behoren.

Er zijn verschillende redenen aan te voeren om te herhalen. In de eerste plaats zal een leerling die herhaalt het geleerde beter onthouden dan een leerling die niet herhaalt:

'He who studies and does not go over it again is like a man who sows but does not reap'.^ 'The words of the Torah are not forgotten except for inattention in study'. ^ In de tweede plaats biedt het herhalen de leerling de mogelijkheid dingen te begrijpen die hij eerst niet of maar gedeeltelijk begreep: 'Zuerst lerne man die Tora und nachher grüble man darüber nach ... . Stets lerne der Mensch, obgleich er es ver-gisst, und obgleich er nicht weiss, was

• w. ⁶⁷ er spricht'.

In de derde plaats kan de leerling door te herhalen zijn kennis - zijn weten hoe en zijn weten dât - verrijken en verbeteren: 'The more one meditates upon the words of

6 8

the Torah, the more meaning they acquire' 'The more the words of the Torah age and ripen in the mind and body of the learner, the more they improve¹. ^