Joodse traditie als permanent leren

153.

study by day and by night. And there is to be no holiday except on the eve of the Sabbath or festival, towards the close of the day, and on festivals^

Eerst bij volwassenen wordt het in praktijk brengen van het geleerde evenzeer benadrukt als het permanente leren zelf. Bij kinderen is het eerste minder belangrijk dan het tweede, omdat kinderen nog niet de volle verantwoordelijkheid voor hun daden dragen.

EXCURSIE : Het hebreeuwse (en yiddische) woord voor 'de perma-

57

nente leerling' is ha-matmid, Hiermee verwant zijn ondermeer de

woorden: 5 8

hatmada ⁼ stetiges, beharrliches Studium (het permanente leren). 59

matmid (bijwoord) = dauernd, beständig, erhaltend, Bestand verleihend.

temidut ^ = Beständigkeit, Dauer. te midi ^ (bijv, nmw) = beständig, dauernd. te midi ut ^ = Stetigkeit, Kontinuität.

Een lang gedieht van Hayyim Nahman Bialik (1873-1934), 'the greatest Hebrew poet of modern times, essayist, storywriter, translator, and editor, who exercised a profound influence on modern Jewish culture'^, dat over de permanente leerling en 2ijn permanente leren gaat, draagt de naam Ha-Matmid. In een Duitse vertaling van dit gedicht wordt deze naam 'vertaald' met 'Der Matmid' met de toevoeging:

'Eig. der andauernd Fleissige, Benennung des fleissigen Talmud-

,62 j ung e r s '.

III. 1.4 Studieregel 2 : Herhaal.

In de joodse traditie is 'herhalen' het fundament van het leren. Alvorens nu op het herhalen zelf in te gaan, lijkt het me verstandig eerst bij de v o o r o nd e r s te 11 ing stil te staan, dat herhalen op zichzelf zinvol is of althans kan zijn. Die vooronderstelling is, dat er kennis bestaat die haar waarde behoudt. Dat er m.a. w. kennis is

— die je op een zinvolle manier zowel in je jeugd als in je ouderdom kunt bestuderen,

— die op een zinvolle manier door zowel vader (ouder) als zoon (kind) bestudeerd kan worden,

— die alle generaties sich terecht trachten te verwerven.