Joodse traditie als permanent leren

en doe wat je verder te doen hebt in de tijd die overblijft en probeer elke dag te leren, want

¹ if you forsake the Torah for one day, the Torah will forsake you for two days'.

Een mens die permanent wil leren zal zich niet alleen maar leerdoelen stellen, die binnen afzienbare tijd te bereiken zijn. Zou hij dit immers wel doen, dan zou het kunnen gebeuren dat hem op een gegeven moment niets meer te leren overbleef. De joodse traditie ontkoppelt de begrippen PL en elke vorm van praktische beroepsuitoefening: men leert permanent om een gaaf mens te worden of om God te behagen, maar niet om dokter of rabbijn te worden. Permanent leren is hoofdzaak en elke andere vorm van arbeid is bijzaak: 'The correct approach is that of the early Saints,

who made their Torah primary and their labor

52

secondary, and were successful in both'. Het primaat van het leren geldt niet alleen maar voor 'heiligen', maar voor iedereen:

'Hij die te veel in het handelsbedrijf opgaat, wordt

.. , 53 geen wijze ,

'Beperk je wereldse activiteiten en houd je met de

54

studie van de Torah bezig',

'He who gives up his study of the Torah because he is rich will in the end have to give it up on account of poverty (Avot 4:11); while he who persists in the study of the Torah in poverty,

55

will in the end continue it in wealth (Avot 4:11)'. Men leert om datgene wat men leert in de praktijk te toetsen (vgl. par. 3. 7, noot 71 en ook II. 1.2), maar deze praktijk is eerder het gewone, dagelijkse leven dan een speciale beroepsactiviteit of een specifieke vaardigheid. De studie van de Torah staat los van elke concrete opleiding, ook zelfs van die tot rabbijn.

Schoolkinderen van zes of zeven jaar worden al doordrongen van het belang van permanent leren:

'He ((de onderwijzer)) is to teach them the whole day and part of the night, so as to train them to