Joodse traditie als permanent leren

105

137

"supha", sondern "sopha" ((am Ende))'. Men discussieert niet om gelijk te krijgen, maar om van elkaar te leren en als dit lukt, zullen na afloop van de discussie de discussianten elkaar meer waarderen dan ervoor.

Het stellen van de vrede boven de waarheid kan ook als een over-levingsprincipe geïnterpreteerd worden en onder vrede kan dan de innerlijke stabiliteit van de joodse gemeenschap verstaan worden. Vooral in voor de gemeenschap benarde tijden meenden de geestelijke leiders dat de stabiliteit niet bevorderd werd door radicaliteit of nieuwlichterij en achtten zij het wijs zo nu en dan individuen, sekten of boeken te verketteren, zoals bijvoorbeeld:

'((sekten als de)) Samaritans, J udeo-Christians, Karaites, Shabbateans, Frankists, Hasidim, and liberal branches of modern Judaism; books ranging from Maimonides' Guide of the Perplexed to the Zohar; and such men as Uriel da Costa, Baruch Spinoza, and Shneur Zalman of Lyady'. In onze tijd is het verketteren in onbruik geraakt en liberaal denkende mensen menen dat de vrede nooit gediend zal zijn met het onderdrukken van ideeën en het beperken van de geestelijke vrijheid of het vrije onderzoek. En dit geldt ook - en misschien in nog sterkere mate - voor de waarheid.

EXCURSIE ; 'A Hasid asked the Bershider: "You teach that a man

should always tell the truth. How can one do this if he wishes to

make peace?" The Rabbi replied: "To make peace, I demand the full

108

truth, and with the full truth, I make peace". ¹

'Said the Lädier: "I had labored twenty-one years on truth; seven

years to learn what truth is; seven years to drive out falsehood;

109

and seven years to acquire the habit of truthfulness" '. Vergelijk dit laatste citaat met de beide 'excursies' in de vorige paragraaf (II. 2. 5).

Het dilemma, waar de vredelievende waarheidszoeker of de waarachtige vredesjager voor staat, is dit:

Zelfs al zou hij het principe huldigen dat het zoeken naar waarheid zijn grens bereikt als de vrede erdoor in gevaar komt, dan zal hij