Joodse traditie als permanent leren

135.

'Trainen' en 'opvoeden' zijn in dit geval hetzelfde (dwz. hetzelfde hebreeuwse woord ligt eraan ten grondslag) en bovenstaande passage van Maimonides moet niet geïnterpreteerd worden als een pleidooi voor dril. Het kind (de leerling), dat (die) getraind wordt, wordt aangemoedigd om vragen te stellen:

88

'Wie al te schuchter is, leert niet'. De grote commentatoren probeerden hun commentaren zo te schrijven dat ze door iedereen, geleerd of niet, begrepen konden worden

en dat dit kan bewijst Rashi (1040-1105) die als de grootste én po-

89

pulairste commentator geldt. Ook horen kinderen op zeer jeugdige

leeftijd al (aggadische) verhalen, die hen dan al boeien maar waar-

90

van ze de portee pas op latere leeftijd gaan begrijpen. - (2) De strijd tegen de slechte drijfveer is nooit gestreden. Niemand kan er zeker van zijn het gevecht tegen haar definitief gewonnen en haar eens en vooral in de goede richting omgebogen te hebben.

Zelfs mensen, die voorbeeldige levens geleefd hebben, kunnen op

91

hoge leeftijd toch nog het spoor bijster raken en daarom waarschuwt Hillel:

'Heb tot de dag van je dood geen vertrouwen

• • ir. 92 m jezelf'.

Geen mens is immuun voor immoreel handelen en het talmoed-ekwivalent voor de uitdrukking 'hoe groter geest hoe groter beest' is :

'Iemand die groter is dan zijn naaste, heeft

93

ook een grotere ((slechte)) drijfveer'. Ook Mozes en David waren niet volmaakt en hun misstappen worden

94

in de Torah niet verzwegen, maar aan de kaak gesteld . Onder een

rechtvaardige (zaddik) verstaat men in het algemeen niet iemand die --95

nooit iets slechts doet , maar iemand die meer goed dan kwaad

doet^k.

II.2.6 Het zoeken naar de waarheid en het najagen van de vrede

Alhoewel er geen gedragsregel in de Torah zo belangrijk is als de

aansporing om permanent te leren en om dit leren permanent aan de 97

praktijk te toetsen , is het zoeken naar de waarheid toch niet de belangrijkste activiteit. Slechts één activiteit staat nog hoger aange