Joodse traditie als permanent leren

118.

'Word oud en grijs in haar ((de Torah)) en verlaat haar niet ((dwz. blijf haar bestuderen))'

Op een andere plaats (hoofdstukken III. 1-4) zal uiteengezet worden hoe in de joodse traditie het permanent leren, dwz. het leren een mensenleven lang, vorm gekregen heeft. In deze paragraaf over het mensbeeld werd aangetoond, dat het volgens de Torah binnen het menselijk vermogen ligt om permanent te leren, letterlijk van de wieg tot het graf. Vanzelfsprekend is hier niet mee gezegd, dat elk mens met zijn leren even ver zal komen:

'Von tausend Menschen, die ins Lehrhaus gehen, um die Bibel zu lernen, gehen nur hundert mit dem Bewusstsein heraus, etwas davon gewonnen zu haben; hundert gehen zur Mischna und nur zehn kommen mit Erfolg heraus; zehn gehen zum Talmud, und nur einer von ihnen hat etwas erworben'. ^ De Torah verlangt niet van elk mens hetzelfde leerresultaat, maar wel een maximale inzet bij het leren.

EXCURSIE : De Torah-opvatting dat het mogelijk is om permanent (van de wieg tot het graf) te leren, is tegenwoordig gemeengoed geworden. Niet alleen in de jeugdjaren, maar ook daarna is het mogelijk om te leren, te blijven leren en door te leren. Ik citeer: 'Het lijkt wat vreemd om in een verhandeling over volwassenheid zoveel nadruk op leren te leggen. De jeugdjaren zijn toch de jaren waarin je het meeste leert, zegt men soms. Het is echter de vraag wat men onder "leren" verstaat. Met het opdoen van levenservaring - ook een leerproces - is men een leven lang bezig.

Hoewel het belangrijk is om erop te wijzen dat het leervermogen zelf niet aan leeftijd gebonden is, kan men niet over de volwassenheid spreken zonder ook aandacht te besteden aan de betekenis van de ervaring die men in de loop van zijn leven opbouwt. Dat oudere mensen bij intelligentietests dikwijls over een grotere woordenschat blijken te beschikken dan jongeren, is bijv. een aspect van toegenomen ervaring.

(...) Een situatie die voor de één erg ingewikkeld is en niet goed wordt beoordeeld, is voor een meer ervaren iemand in één oogopslag