Joodse traditie als permanent leren

113

heid, maar ook een weg tot religieuze ervaring. Leren heeft het karakter van een cognitieve en existentiële eredienst, waarbij het aanbidden van afgoden of het dienen van valse goden geen kans mag krijgen. Zodra er een middelaar tussen het individu en God aanbeden

wordt, wordt het middel (de middelaar) tot doe) verheven en wordt

8

de eredienst een afgodendienst.

II. 1.2 Het in stand houden van de wereld en leren

De wereld wordt volgens de traditie in stand gehouden door de leerlingen. Let wel: niet door de geleerden, maar door de leerlingen. 'De wereld wordt slechts in stand gehouden

g

door de adem van ((lerende)) schoolkinderen' Geen enkele gedragsregel van de Torah is zo belangrijk als de aansporing om te leren. Het is zelfs zo dat de studie van de Torah tegen alle andere geboden opweegt¹^, omdat het hier om een studeren gaat dat tot practisch handelen moet leiden^ Studeren (leren) is een voorbereiding op doen, dat gericht is op het in stand houden van de wereld. Dit 'doen' moet van jongsafaan en steeds weer geleerd worden en daarom moet 'leren ((steeds weer)) aan doen voor-12

afgaan' en moet een mens steeds blijven leren:

'Tot wanneer moet een mens blijven leren?

1 3

Tot de dag van zijn dood'.

14

De studie van de Torah is niet alleen de weg tot God , maar ook de weg tot de wereld en met 'de wereld' wordt hier niet alleen de subjectieve leefwereld van de leerling bedoeld, maar ook de werkelijke wereld (of zo men wil: de objectieve werkelijkheid). De Torah is als een blauwdruk van de schepping op te vatten en door de Torah te begrijpen, begrijpt mende wereld en de plaats van de mensen in die wereld:

'God keek in de Torah en schiep de wereld'¹^. Volgens sommige commentatoren betekent dit dat de blauwdruk van de wereld er eerder was dan de wereld zelf of m. a. w. dat de Torah al bestond nog voordat de wereld geschapen was¹ . Op de vraag hoe men zich dit denken kan of moet en hoe de Torah er uitzag waar God in keek, zal hier niet ingegaan worden^. Voor het joodse wereldbeeld is de hier geciteerde passage daarom belangrijk, omdat