Het kleine land en zijn groote schoonheid

renswaardig zijn, want het is volslagen verkeerd, een streek te berooven van hetgeen de natuur er doet groeien en bloeien en het te vervangen door een beplanting, die er niet thuis behoort. De bebossching van het duin nu, doet uit den aard der zaak de oorspronkelijke duinflora verloren gaan, met deze flora het dieren-, vogel- en insectenleven van het duin, en komt dus neer op onherstelbaar verlies.

In de tweede plaats zijn provinciale en gemeentelijke overheden overgegaan tot aanleg van breede wegen door het duingebied, dat dus, naar de Amerikaansche zegswijze, „geopend” werd. Aldus zijn groote duinstreken gekomen binnen het bereik van voor natuur en leven weinig ontvankelijken (de gevoeligen wisten er, zonder dat er heirbanen waren, toch wel te komen), van welke de gebruikelijke vandalismen maar al te zeer te duchten zijn. Maar dit is nog niet het ergste. Het voornaamste gevaar schuilt hierin, dat waar een weg is, bebouwing langs dien weg niet uitblijft en als er gebouwd is langs den weg, dan komen er spoedig zijwegen, langs welke eveneens wordt gebouwd; en aldus wordt een stuk ongerepte natuur in een ommezien veranderd in een banale villa-buurt-schap. Bloemendaal heeft het voorbeeld gegeven; te Castri-cum heeft men het voorbeeld gevolgd en het is te verwachten, dat voor en na op andere punten het zelfde zal geschieden. Aldus dreigt van het duin veel verloren te gaan. De badplaatsen hebben reeds groote brokken in beslag genomen en gedenatureerd, en zullen voortgaan dit te doen. Bebossching heeft reeds belangrijke duingebieden van karakter doen veranderen en het staat te vreezen, dat het einde van deze averechtsche bevordering van natuurschoon nog niet gekomen is. Belangrijke duinstreken werden en worden afgegraven ten behoeve van de cultuur van bloembollen. De Staat heefl reeds het buitengewoon fraaie duingebied tusschen Katwijk en Noord-wijk verkwanseld aan eene onderneming, die het afgezand en in een miserabele vlakte veranderd heeft. Groote duincom-plexen zijn ten offer gevallen en vallen nog steeds ten offer aan de uitbreiding van ’s Gravenhage, van Bloemendaal, van Noordwijk, van Zandvoort en andere gemeenten. Indien niet op de eene of andere wijze hieraan krachtdadig een einde wordt gemaakt, dan zal het binnen niet zeer langen tijd met Nederlands „blonde duinen” gedaan zijn.

Gelukkig, dat het, ondanks hetgeen gehavend en vernietigd werd, thans nog niet zoo ver is. Er is nu nog duin in overvloed, waar de gevoelige mensch de eenzaamheid, de stilte, de

64