Het kleine land en zijn groote schoonheid

het bosch komt het villapark; wat eenmaal weiden of akkers of heiden waren, verandert in buurten met „gesloten bebouwing”, die slechts in dit eene opzicht van de stadswijken verschillen, dat de huizen er lager zijn; de landwegen worden geasfalteerde straten; de paden worden verbreed; de oude dorpsbuurtjes worden moderne winkelstraten, voorzien van gelijke reclame-paraphernalia als die der steden. Fraaie dorpen worden suffe stadjes. De landbouw verdwijnt; de rente van hetgeen het land, bouwterrein geworden, bij verkoop opbrengt, bedraagt veel meer dan het rendement der akkers, en deze rente wordt verkregen zonder zwaren arbeid en buiten risico van slechte oogsten, zoodat de boer zijn grond gaarne van de hand doet. Op den duur blijft er niets over van het landelijk karakter der streek. Wat eenmaal een dorpje was, is geworden, of verworden tot, hetgeen de Engelschen een suburb noemen.

Op deze wijze is het Gooi, zijn Baarn en Soest, is de omgeving van Haarlem, zijn Bergen en Wassenaar, zijn de omstreken van Utrecht, van Arnhem en van Nijmegen, is Apeldoorn, is de geheele Veluwezoom, Oostelijk en Westelijk van Arnhem, geheel van karakter veranderd. En daarbij is het niet gebleven. Er is bijna geen streek meer in het land, die van den trek naar buiten is verschoond gebleven. In de afgelegenste oorden verrezen, en verrijzen nog onafgebroken, landhuizen, villa’s, optrekjes, die de schoonheid verstoren en de natuur verjagen. Midden op de Veluwsche heide vindt men reeds huizen, met enkele vierkante meters afgerasterde ruimte er omheen, waarbinnen de natuurlijke flora reeds is vervangen door de gebruikelijke laurierkers, taxusstruikjes, acertjes en cultuur-bloempjes. Hier en daar treft men er reeds een rij gelijkvormige huizen van deze soort aan, de kern van een spoedig te verwachten buurtschap van zulke abominaties, die in een ommezien haar aanhang van winkeltjes, rijwielherstellers en benzinepompen zal hebben. Waar eenmaal de prachtige bosschen bij De Bilt waren, staat nu het ellendige Bilt-hoven, het afschrikwekkendste geval van natuur-vernietiging, dat ons land kent. In Twente gaat het den zelfden weg op. De Overijselsche heuvelen gaan den ondergang tegemoet. De omgeving van Arnhem is ten doode opgeschreven; vele der prachtige landgoederen en bosschen dezer streek zijn reeds tot villa-parken en woonwijken verhanseld en den overigen wacht onherroepelijk het zelfde lot. Met de uitgestrekte buitens van Wassenaar is het reeds gedaan, van die van Bloemen-

199