Het kleine land en zijn groote schoonheid

weten te verhinderen. Dit gelukt echter niet; Gedeputeerden stellen de sloopers in het gelijk. En nu is aan de schoonheid van den Schermer een einde gekomen; de molens zullen verdwijnen, of, van hunne wieken ontdaan, als ziellooze rompen tot woningen ingericht worden; de Schermer zal een kale, leege vlakte worden, beroofd van het eenige, dat hem, maar dan ook zeer buitengewoon, aantrekkelijk maakte; het prachtige ingenieurswerk van Leeghwater zal weldra tot het verleden behooren.

Deze gebeurtenis trok niet één honderdste gedeelte van de aandacht, die aan de beschadiging van „De Nachtwacht” was gewijd. De couranten gaven er wel berichten over, doch geenszins van gelijken aard als die over de wandaad in het Rijksmuseum waren geweest. Niemand verweet Gedeputeerden Staten, dat zij niet beter gewaakt hadden over dit kostelijk bezit. Het polderbestuur werd niet voor den rechter gebracht. Vermoedelijk zullen velen het nog geprezen hebben om zijn zoogenaamd practischen zin.

Er bestaan vele duizendtallen, men mag zeggen, ontelbare Delftsche schotels en borden; maar het aantal 16de en 17de eeuwsche huizen wordt met den dag kleiner. Het vernietigen van een stuk aardewerk, hoe afkeurenswaardig en betreurenswaardig het ook, op zich zelf beschouwd, moge wezen, schept geen leegte, geen kale plek, in de schoonheid, die ons omringt (of behoort te omringen), die de achtergrond van ons leven is; doch bij schennis of afbraak van een antiek huis, gaat niet alleen iets, dat in zich zelf schoon is te loor, doch lijdt de schoonheid van het stadsbeeld ernstig schade. Men kan ook nu fraai aardewerk maken en het wordt inderdaad gemaakt; maar een 16de eeuwsch huis kan men niet meer maken; eenmaal verloren, blijft het verloren. Toch wordt de vernieler van een stukje Delftsch als misdadiger gestraft en is de vernietiger van een antiek huis een gezien en geacht man.

De beschadiging van „De Nachtwacht” was niet van groote beteekenis; de snede werd vaardig en met groote bekwaamheid gedicht, zóó dat het niet meer mogelijk is te bemerken dat zij er ooit is geweest. Ware zij onherstelbaar geweest, of ware het meesterwerk geheel vernield geworden, de mensch-heid zou zeer zeker een zeer groot verlies geleden hebben. Maar er zou ons niettemin een groot aantal schilderijen, teeke-ningen en etsen van Rembrandt gebleven zijn. De afbraak der molens van den Schermer beteekent echter de vernietiging van een historisch monument van hooge schoonheidswaarde.

163