Het kleine land en zijn groote schoonheid

slotte zulk een hoogte, dat de eigenaars bezwijken voor de verleiding en hun bezit vervreemden, en dit te gereeder, daar zulk bezit in onze dagen dikwijls een witte olifant is. Indien een bosch of landgoed al rentegevend is, dan is het dit toch slechts in bescheiden mate, terwijl de belastingen, die er op rusten, zeer drukkend geworden en de kosten van het onderhoud sterk gestegen zijn.

Dan is daar de factor van het forensendom, van den trek naar buiten, bevorderd en vergemakkelijkt door toeneming en verbetering der verkeersmiddelen. Deze trek richt zich voornamelijk naar schoone streken, die binnen ongeveer veertig kilometer van hetgeen men de werkstad noemt, zijn gelegen. De schoonheid van zulke streken bestaat gewoonlijk, zoo niet geheel, dan toch voornamelijk, uit landgoederen en wouden. De forensen bouwen bij voorkeur op zulke plaatsen, welker waarde dientengevolge stijgt; particulieren willen groote en kleine stukken koopen; grondspeculanten verschijnen; en weldra is nu bosch of landgoed, na van zijn mooiste geboomte, dat óók geld waard is, te zijn beroofd, in een villapark veranderd. Afgelegen landgoederen worden van hun geboomte ontdaan en in gras- of bouwland herschapen; in het beste geval blijft slechts het huis met zijn onmiddellijke omgeving behouden.

Op deze wijze is reeds ontzaglijk veel schoonheid verloren gegaan. Sommige gemeenten hebben wel landgoederen en bosschen, binnen hare grenzen gelegen, of niet ver daarvan verwijderd, aangekocht, ten einde ze voor ondergang te behoeden, maar hun aantal is betrekkelijk gering en wat er gered werd, is nog geringer, in verhouding tot hetgeen verloren ging. Ook van Staatswege wordt iets gedaan tot beteugeling van het kwaad. Het is namelijk mogelijk vermindering van op landgoederen drukkende belastingen te verkrijgen, door te verklaren, dat zij onaangetast zullen blijven. Bijzonder veel uitwerking heeft deze maatregel echter niet.

Het zal niet wel mogelijk zijn, het euvel geheel uit te roeien. Veel kan worden bereikt, indien gemeenten, provinciale besturen en het Rijk bosschen en landgoederen van beteekenis zelf aankoopen, of aankoop door vereenigingen en instellingen, die hun behoud beoogen, mogelijk maken of steunen. De voortreffelijke Vereeniging tot Behoud van Natuurmonumenten heeft op dit gebied nief genoeg te loven werk verricht. Bosschen, duinen, heidevelden, vennen, landgoederen heeft zij in veiligheid gebracht en voor tijdgenoot en nage-

139